Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Telç – Moraviyanın mərkəzindəki füsunkar şəhər

Praqa, 23 noyabr, AZƏRTAC

Çexiya və Moraviyanın sərhədində yerləşən Telç şəhərinin tarixi bir neçə əsr əvvələ gedib çıxır. Telç, yüz illərdir öz görkəmini toxunulmaz şəkildə qoruyub saxlamağa müvəffəq olan azsaylı Çexiya və hətta Avropa şəhərlərindən biridir. Şəhərin mərkəzi meydanında və qonşu küçələrdə onun bənzərsiz üslubunun ahəngini poza biləcək bircə bina belə tapmaq mümkün deyil. Telç, həqiqətən bənzəri olmayan füsunkar şəhərdir.

AZƏRTAC “Radio Prague International”a istinadla xəbər verir ki, rəvayətdə Telçin əsasının Moraviya knyazı II Otto tərəfindən qoyulduğu deyilir. Knyaz 1099-cu ildə çex şahzadəsi Brjetislavı məğlub etdikdən sonra, hazırda Telçin Köhnə şəhər adlandırılan hissəsində kiçik kilsənin və qəsəbənin inşa edilməsini əmr edib. Lakin yazılı mənbələrdə şəhərin adına ilk dəfə yalnız 1315-ci ildə rast gəlinir. XIV əsr Telçin tarixində mühüm mərhələyə çevrilib - şəhər bu vaxtdan etibarən onun çiçəklənməsi üçün sonradan çox iş görən Qradesli III Olcihin tabeliyinə keçib. Ancaq Telçin xarici görünüşündəki ən yaddaqalan iz XVI əsrdə qradesli əyan Zəkəriyyə tərəfindən qoyulub.

Telç şəhərinə çox hündürdən baxanda, bu şəhərin bir vaxtlar ərazinin müdafiə sisteminə daxil olan gölməçələrlə əhatə olunduğunu görmək olar.

Əksər ənənəvi şəhərlərin mərkəzi elementi onların meydanıdır və Telç də özünün Zəkəriyyə meydanındakı ecazkar ansamblı ilə çox məşhurdur. Meydan öz perimetri boyunca, tağ qalereyaları ilə birləşdirilmiş və mürəkkəb frontonlarla və zərif sqraffitolarla bəzədilmiş İntibah və Barokko üslubundakı yaşayış binaları ilə əhatə olunub.

Telçin mərkəzi meydanı vaxtilə burada bazarların təşkil olunması üçün istifadə edilən böyük və geniş ərazidən ibarətdir. Bu gün meydan bəzəkli və rəngarəng frontonlarla əhatə olunub, lakin 150-200 il əvvəl bu şəhər indiki kimi möhtəşəm və təntənəli görünməyib. Bəzən Telçin “bəyaz və gözəl olduğu” deyilir, bəlkə də bu ifadə şəhərin tarixən malik olduğu rəngə daha çox uyğundur. Kifayət qədər rəngarəng fasadların meydana çıxması, özünü Zəkəriyyə meydanında daha çox nəzərə çarpan İntibah dövrünün və müəyyən dərəcədə kənd barokkosu üslubunun bərpa edilməsində büruzə verir. Telçin bənzərsiz görkəmini formalaşdıran əhəmiyyətli şəxsiyyətlərdən biri məhz qradesli Zəkəriyyə olub.

Kənd və şəhər urbanizmi bəzən çox yaxın vəhdət təşkil edir, lakin bu və ya digər yaşayış məntəqəsinin vaxtilə sahib olduğu hüquqların onun inkişafında çox mühüm rol oynadığı nəzərə çarpır. Məsələn, bəzən şəhərin mərkəzində ticarət etmək imkanı olmayan, amma böyük əraziyə malik kəndə rast gəlinir, halbuki bəzi şəhərlər o vaxt kimin tabeliyində qalmalarından asılı olaraq, bazarlar təşkil etmək və digər imtiyazlardan faydalanmaq hüququna malik olublar.

Zəkəriyyə meydanındakı binalar əsasən hündürlüyünə görə eynilik təşkil edir, onların dekorasiyaları da bir-birinə uyğundur. Binaların fasadlarının bir-biri ilə oxşar olması sırf praqmatik səbəblərlə əlaqədardır. Orta əsrlərdə ərazilər diqqətlə ölçülürdü və yaşayış məntəqələrinin inşası, demək olar ki, bugünkü tendensiyalarla üst-üstə düşən inkişaf planından uzaq idi. Yeni yaşayış məntəqəsi inşa edənlər iqtisadi nöqteyi-nəzərdən hər şeyi ətraflı düşünürdülər, sahələri necə ölçməyi və inşa etməyi diqqətlə ölçüb-biçirdilər. Üstəlik, həmin vaxtlarda artıq müəyyən sosial fərqlər yaranmağa başlamışdı. Meydandakı rəngarəng frontonlara nəzər yetirəndə, bəzi binaların standart, əyani olaraq modul tipli və sadə olduğunu görərik. Meydanda belə binalar çoxluq təşkil edir. Ancaq daha ensiz evlər də var, bəziləri isə digərlərindən iki dəfə genişdir. Beləliklə, bu tikililərə nəzərə yetirəndə varlıların harada yaşadığını, nisbətən kasıb əhalinin şəhərin hansı hissəsində məskunlaşdığını aydın təsəvvür etmək olur. Bu sosial fərq bu gün də hiss olunmaqdadır. Çoxmənzilli bina inşa ediləndə, orada müxtəlif mənzillər təklif olunur. Ən çox tələbat duyulan mənzil sahələri olduğu kimi, daha yüksək standartlı evlər və nisbətən əlverişli qiymət kateqoriyasına aid mənzillər də var.

İnsanlar əsasən öz maddi vəziyyətlərini nümayiş etdirmək istəyiblər. İmkanlarının nəyə çatıb-çatmadığını göstərməyi çox seviblər. Belə ki, tez-tez binalarda bəzəkli frontonlara rast gəlinir, amma onların arxa tərəfinə nəzər yetirəndə, bu evlərin tamamilə bəzəksiz, sırf utilitar evlər olduğunu görərik. Dəbdəbə və əzəmət nümayişi özünü məhz evlərin fasadında büruzə verirdi. Çox vaxt kəndlilər bu cür memarlıq elementlərini öz evlərinə tətbiq edirlər. Yəni, nisbətən imkanlı kəndlilər taxta evlərinin daş ev kimi görünməsinə can atırdılar. Həm də onlara müəyyən dekorativlik qatmağa çalışırdılar ki, bu da İntibah dövrünün gözəl sqraffitosunu kənd memarlığında aşkarlamağa imkan yaradır. Bəzən bu bəzəklər binalara müəyyən poetik görünüş bəxş edirdi, çünki suvaq üzərindəki təsvirlər adətən bunun üçün tamamilə münasib olmayan konstruksiyalara köçürülürdü. Yəni, ev taxtadan olsa da, onun fasadı daha nəcib və dəbdəbəli olmalı idi.

Hətta XVI-XVII əsrlərdən etibarən Yezuitlər ordeni buraya dəvət edildikdən sonra, Telç şəhəri təhsil və tədqiqat mərkəzi olaraq qalmaqda davam edib. Daha sonra yezuitlər buradan qovulub çıxarılsalar da, şəhər özü hələ də universitetlərlə sıx şəkildə bağlıdır. Belə ifadə etmək mümkündürsə, şəhər sakinləri yezuitlərin ənənələrini əxz etsələr belə, bu şəhərin təkcə mənzərəli görkəmini və İntibah memarlığının izlərini yox, həm də müasir elmin, tədqiqatların və trendlərin son nailiyyətlərindən xəbərdar olan şəhər üslubunu bu günədək qoruyub saxlamağa müvəffəq olublar.

Telç şəhərini heç olmasa bir dəfə ziyarət edənlər onu əbədi xatırlayacaqlar və yenidən buraya qayıtmaq istəyəcəklər.

Vüqar Seyidov

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Praqa

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Nəqliyyat dəhlizləri ilə daşınan yüklərin həcmi açıqlanıb

Türk professor: Azərbaycanın COP31-də geniş pavilyonla təmsil olunması bizim üçün çox dəyərlidir

Avstraliyada görmə qabiliyyətini bərpa edə biləcək süni buynuz qişa hazırlanır

Baş prokuror Kamran Əliyev Buenos-Ayresdə beynəlxalq prokurorluq əməkdaşlığının inkişafından danışıb

Azərbaycanlı həkimin yeni cərrahi metodu beynəlxalq konqresdə qalib seçilib

Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək

NBA-da güc reytinqi yenilənib: “San-Antonio Spörs” liderliyini qoruyub

® Sizi aldatmağa çalışdıqlarını necə anlaya bilərsiniz?

Bakı şəhərində qışa hazırlıq tədbirləri görülür

Susanna Useinova: Özbək rəqsi xalqın özünəməxsus dilidir

Gənclər Kitabxanasında Milli Dirçəliş Gününə həsr olunmuş sislilə materiallar hazırlanıb

Ordubadda baş verən yol qəzası ilə bağlı cinayət işi başlanıb

“Qobustan” jurnalının yeni nömrəsi təqdim edilib

® Biznes xərclərindən də millər qazandıran “ABB AZAL Miles Business” kartları təqdim olunub

Amerikanın iri data mərkəzləri atmosferə Danimarkanın emissiyasına bərabər karbon qazı buraxır

Ceffri Verbok: Azərbaycana sevgimin izaha ehtiyacı yoxdur  - MÜSAHİBƏ

Milli Məclisdə 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi davam edir

® “PAŞA Holdinq”in dəstəklədiyi startap Qazaxıstan bazarına çıxır

Çinin “Mengxiang” qazma gəmisi yeni dünya rekordu müəyyən edib

Rəsədxana: Geomaqnit qasırğası gözlənilir

“Dözə bilmirdim, ağlaya-ağlaya gedib, ağlaya-ağlaya da qayıdırdım...” - Ballıcadan REPORTAJ

Okeanlar karbon emissiyalarının daha böyük hissəsini udur - yeni tədqiqat

Ukrayna ədəbiyyatının üç romanı Azərbaycan dilində

Qızılı yarpaqlar Daşkəndə nağıl ovqatı bəxş edib – FOTOLAR

DİN: Ötən gün 52 cinayətin açılması təmin olunub

Beş Avropa ölkəsi qanunsuz miqrantları Ruandaya göndərməyi planlaşdırır

FHN-dən valideynlərə ciddi çağırış: Uşaqları evdə tək qoymayın VİDEO

FHN-dən valideynlərə ciddi çağırış: Uşaqları evdə tək qoymayın VİDEO

AAYDA sədri Lənkəran, Astara və Lerik sakinlərinin müraciətlərini dinləyəcək

Polşa mediası: Azərbaycan Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığı gücləndirir

Azərbaycan basketbol millisi İslandiya ilə qarşılaşacaq

Ağalbəbə türbələri haqqında tədqiqat əsəri nəşr olunub

Qızılın qiyməti son bir ilin ən aşağı səviyyəsindədir

Azərbaycan Voleybol Federasiyasının nümayəndəsi beynəlxalq yarışa təyinat alıb

Nazir: Təhsilin əsas məqsədlərindən biri şagirdlərin şəxsiyyət kimi formalaşmasıdır

“OpenAI” uşaqların istismarını əks etdirən görüntüləri aşkarlamaq üçün yeni alət hazırlayıb

Vətəndaşlar icbari sığorta müqavilələri ilə bağlı bildirişləri “mygov” ilə də əldə edə bilərlər

AQTA: Quş qripi və Nyukasl xəstəliyinə qarşı epizootoloji monitorinq aparılacaq

“Goldman Sachs”: Qızılın qiymətinin əvvəlki rekord səviyyəyə qayıtması iki il çəkəcək

Nazir Anar Əliyev Naxçıvanda vətəndaşlar müraciətlərini dinləyəcək

Akademik İradə Hüseynova: Milli dirçəlişin əsas dayaqlarından biri elmin və təhsilin inkişafıdır

® Mərkəzi Gömrük Hospitalının şöbə rəisi İlqar Tahiroğlu Ümumdünya Gömrük Təşkilatının mükafatına layiq görülüb

Yardımlı və Lənkəran rayonlarının bəzi ərazilərinin qaz təchizatında fasilə yaranıb

Hərbi qulluqçulara ali hərbi rütbələr təqdim edilib

Azərbaycanlı tələbələr gələn ildən Oklahoma Dövlət Universitetində təhsil almaq imkanı əldə edəcəklər VİDEO

Azərbaycanlı tələbələr gələn ildən Oklahoma Dövlət Universitetində təhsil almaq imkanı əldə edəcəklər VİDEO

Qızıl və gümüş bahalaşıb VİDEO

Qızıl və gümüş bahalaşıb VİDEO

Neft ucuzlaşır VİDEO

Neft ucuzlaşır VİDEO

Dünya Bankı Azərbaycanda torpaqların konsolidasiyasına maliyyə dəstəyi göstərəcək VİDEO

Dünya Bankı Azərbaycanda torpaqların konsolidasiyasına maliyyə dəstəyi göstərəcək VİDEO

Azərbaycan və Dünya Bankı kənd təsərrüfatı sahəsində yeni layihənin icrasını müzakirə ediblər VİDEO

Azərbaycan və Dünya Bankı kənd təsərrüfatı sahəsində yeni layihənin icrasını müzakirə ediblər VİDEO

Azərbaycan nefti 99 dollara satılır VİDEO

Azərbaycan nefti 99 dollara satılır VİDEO

Vitkoff və Kuşner Berlində Ukrayna və Avropa rəsmiləri ilə görüşəcəklər

Monqolustan Prezidenti istefa verdiyini açıqlayıb

Keçmiş məcburi köçkün: Doğma torpaqlarımıza böyük sevinclə qayıdırıq VİDEO

Keçmiş məcburi köçkün: Doğma torpaqlarımıza böyük sevinclə qayıdırıq VİDEO

Cəbrayıl sakini: Doğma yurda qayıdandan sonra arzularımızı həyata keçirəcəyik VİDEO

Cəbrayıl sakini: Doğma yurda qayıdandan sonra arzularımızı həyata keçirəcəyik VİDEO

Hazırda Bakının bəzi yollarında nəqliyyatın hərəkətində sıxlıq var

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva sosial media hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edib

Milli iradənin tarix yazdığı gün

“Böyük Qayıdış” davam edir: Növbəti köç karvanı ilə 83 ailə yola salınıb VİDEO

“Böyük Qayıdış” davam edir: Növbəti köç karvanı ilə 83 ailə yola salınıb VİDEO

İndoneziyada güclü zəlzələ baş verib

ABŞ süni intellekt çiplərinə və serverlərinə uzaqdan girişi məhdudlaşdırıb

Vens: ABŞ İranla müharibənin iki il davam etməsinə imkan verməyəcək

Danimarkanın ən yaşlı qadınının keçmişdə nasist partiyasının üzvü olduğu üzə çıxıb

Hörmüz boğazı yaxınlığında 24 saat ərzində dördüncü tanker minaya düşüb

Media: “Nvidia” Censen Huanqı yenidən şirkət rəhbərliyinə qaytarmağı planlaşdırmır

Hakan Fidan: Türkiyə Qara dəniz vasitəsilə taxıl daşımalarının bərpası üçün danışıqlar aparır

Fransada genişmiqyaslı tətil və etiraz aksiyaları gözlənilir

Kiyevin körpüləri ballistik raketlərlə vurulub

UEFA Millətlər Liqası: Almaniya millisi Niderlanda böyük hesabla qalib gəlib

Kreml Putin, Tramp və Si Cinpinin mümkün görüşünün təfərrüatlarını açıqlayıb

Kuşner: Ukrayna münaqişəsinin davamlı həlli üçün təhlükəsizlik zəmanətləri vacibdir

Şabranda yük maşını minik avtomobili ilə toqquşub, iki nəfər xəsarət alıb

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edilib

Filarmoniyada “Səsimiz səsindir, Humay!” adlı xeyriyyə axşamı

Ukrayna, ABŞ və Avropa nümayəndələri münaqişənin tənzimlənməsini müzakirə ediblər

Azərbaycan millisi Andorraya qalib gəlib, Emin Mahmudov yığmadakı karyerasını bitirib

Tbilisidə Mirzə Şəfi Vazehin doğum günü qeyd olunub

Ukraynanın Zaporojye vilayətinə aviazərbələr nəticəsində ölənlərin sayı 72 nəfərə çatıb

Aİ-nin beş ölkəsi Ruandada deportasiya olunacaq miqrantlar üçün mərkəz yaratmaq barədə razılığa gəlib

Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib

Emin Mahmudov millidə son oyununa çıxıb

Seul üçtərəfli görüşün Koreya yarımadasında sülhə töhfə verəcəyinə ümid edir

“Azərbaycan” qəzetində şəhid Elgün İsmayılov adına ənənəvi yaradıcılıq müsabiqəsinə yekun vurulub

Boğaziçi Universitetində “Azərbaycan Mədəni İrs Səyahəti II – Xarıbülbülün oyanışı” adlı tədbir keçirilib

Biləsuvarda VI Hind quşu festivalı təşkil olunacaq

Culfada baş verən yol qəzasında 72 yaşlı qadın ağır xəsarət alıb

Mao Nin: Üçtərəfli görüşdə liderlər dünyada sülhün qorunmasını müzakirə edəcəklər

İsmayıllının dağ kəndində qaz problemi - “Azəriqaz” məsələyə münasibət bildirdi

Avropanın beş ölkəsi Ruandada miqrantlar üçün geriqaytarma mərkəzinin yaradılmasını planlaşdırır

Samara azərbaycanlılarının dəstəyi ilə “Gənc qvardiya”nın üzvü Əli Dadaşov haqqında film çəkilib

Tramp Çinə səfəri zamanı Kim Çen Inla görüşə biləcəyini açıqlayıb

Belarusda “Nar bayramı”na həsr olunan tədbir keçirilib VİDEO

Belarusda “Nar bayramı”na həsr olunan tədbir keçirilib VİDEO

Tramp Si Cinpin və Putinlə görüşdə Ukraynadakı müharibəni müzakirə edəcəyini bildirib

Milli Məclisin plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsinə başlanıb YENİLƏNİB

Qütb burulğanının erkən dağılması Avropa və Asiyada kəskin soyuqlara səbəb ola bilər

“Lulla”nın həmtəsisçisi: Məqsədimiz uşaqlara ana dilini sevdirməkdir

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahilboyu ərazilərində torpaqların idarə olunması Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə həvalə edilib

Naxçıvan Dövlət Universitetində Pakistanla birgə Kənd Təsərrüfatı üzrə Araşdırma Mərkəzi yaradıla bilər

Dublin sammiti Azərbaycanın Avropa ilə siyasi və iqtisadi əməkdaşlığının genişləndirilməsi baxımından mühüm platformadır - ŞƏRH

İƏT Nazirlər Şurasının iclasında Azərbaycanın regionda davamlı sülhün təmin olunması istiqamətindəki səylərindən bəhs edilib

İlhan İşbaş: Azərbaycanın enerji və nəqliyyat sahəsində Avropa üçün strateji əhəmiyyəti artır

Lənkəranın tarixi, təbiəti və memarlıq incisi – Dairəvi qala