Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Qərbi Azərbaycan kəndləri – Çimənkənd

Bakı, 8 dekabr, AZƏRTAC

Qərbi Azərbaycan İcmasının sədri, Milli Məclisin deputatı Əziz Ələkbərli Qərbi Azərbaycan kəndləri ilə bağlı araşdırma aparıb. AZƏRTAC Əziz Ələkbərlinin “Qərbi Azərbaycan kəndləri” seriyasından növbəti yazısını təqdim edir.

Çimənkənd Vedibasar mahalının Cığındərə bölgəsində, Böyük Vedi qəsəbəsindən 9 kilometr şərqdə, Vedi çayının kənarında, Aşağı Qarabağlar kəndinin yanında yerləşir.

1920-ci ilədək kənddə ancaq azərbaycanlılar yaşayıb. 1922-1988-ci illərdə azərbaycanlılarla ermənilərin yanaşı yaşadığı kənd olub. Kənddə qismən müsəlman kürdləri də yaşayıb.

Çimənkənd 1870-ci illərin sonu - 1880-ci illərin əvvəllərində Aşağı Qarabağlar kəndindən çıxan ailələr tərəfindən salınıb. Bu iki kəndi bir-birindən Qara qaya adlanan nəhəng qaya ayırırdı.

Kəndin adına ilk dəfə Çimənkənd şəklində “Zaqafqaziya diyarının dövlət kəndlilərinin iqtisadi vəziyyətinin öyrənilməsinə dair materiallar” (1886) kitabında Aşağı Qarabağlar kəndinin adı ilə yanaşı rast gəlirik. Həmin mənbəyə görə, Aşağı Qarabağlar və Çimənkənd kəndlərinin birgə əhalisi 85 ailədə 853 nəfər (461 kişi, 392 qadın) olub.

Kəndin adının mənası ilə bağlı hesab edirik ki, kənd yaşıl çəmənlikli geniş ərazidə salındığından adını da buradan götürüb. Lakin çəmən, çəmənlik sözləri yerli tələffüzdə çimən, çimənlik kimi olunduğundan kəndin adı da Çəmən deyil, məhz Çimən kimi formalaşıb.

Belə bir ehtimal da var ki, kənd Türkiyənin Qaraçəmən mahalından gələnlər tərəfindən salındığı üçün bu adı alıb. Halbuki oxşar toponimlər bütün Türk dünyası boyu səpələnib. İrəvan əyalətinin Dərəçiçək mahalında Çimən-Qut kəndi, Şərqi Anadoluda Çimən-Bel dağı, Azərbaycanın Füzuli rayonunda Çimənkənd kəndləri olub. Qazaxıstanda Çimkənd şəhəri və vilayəti mövcuddur. Qərbi Azərbaycanın Böyük Qarakilsə rayonundakı Həmzəçimən kəndinin və eyniadlı yaylağın adları da həmin kökdəndir.

1914-cü ildə Aşağı Qarabağlar və Çimənkənd kəndlərinin əhalisi birlikdə 1879 nəfərə çatıb. 1918-1920-ci illərdə Aşağı Qarabağlar-Çimənkənd erməni təcavüzünün hədəfinə çevrilib. Milli müdafiə savaşına qalxıb, erməni təcavüzünə layiqli müqavimət göstərən Vedibasar azadlıq ordusunun ən aparıcı bölüklərindən biri də Çimənkənddə yerləşirdi. Ona Vedibasar Milli Komitəsinin 11 üzvündən biri olan Sultan xan Mərəndi rəhbərlik edirdi.

1920-ci ildə Vedibasar erməni daşnakları tərəfindən işğal edildikdən sonra Cənubi Azərbaycana pənah aparan bütün vedibasarlılar kimi, Aşağı Qarabağlar və Çimənkənd kəndlərinin camaatı da bölgədə Sovet hakimiyyəti dövründə doğma yurdlarına qayıdıblar. Lakin onların əksəriyyəti Çimənkənd ərazisində məskunlaşmağa üstünlük verib. Aşağı Qarabağlar kəndi tədricən yerini Çimənkəndə verib və tarix səhnəsindən çəkilib.

1922-ci ildə geri qayıdan çimənkəndlilərin sayı 880 nəfər idi. Lakin camaatın etirazına baxmayaraq erməni hökuməti həmin il Çimənkəndə xaricdən gəlmiş 210 erməni mühaciri də yerləşdirmişdi.

1926-cı ildə kənddə azərbaycanlıların sayı 690 nəfər, ermənilərin sayı 141 nəfər, 1931-ci ildə azərbaycanlılar 663 nəfər, ermənilər 178 nəfər olub. 1931-ci ildə kənddə 34 nəfər müsəlman kürdü də qeydə alınıb.

1937-ci ildə Vedi rayonunun iki inzibati rayona ayrılması və dağlıq hissədə Çimənkənd mərkəz olmaqla Qarabağlar rayonunun yaradılması kəndin iqtisadi və məişət həyatının sürətlə inkişaf etməsinə imkan yaradıb. Az vaxtda kənddə bir və ikimərtəbəli inzibati və şəxsi binalar tikilib, kənd xeyli abadlaşıb. 1939-cu ildə kənddə azərbaycanlı əhalinin sayı 4600 nəfərə çatıb.

Bu yerdə Vedi ərazisində yeni yaradılmış rayonun niyə Qarabağlar adlanması məsələsinə bir qədər aydınlıq gətirməyi vacib bilirik. Məsələ ondadır ki, Vedi və yeni Qarabağlar rayonlarının mərkəzi olan Çimənkənd ilə Böyük Vedi qəsəbəsi bir-birinə çox yaxın olduqları üçün bu, sovet rəhbərliyində xeyli problemlər doğura bilərdi. Buna görə də öz strateji əhəmiyyətini itirmiş olsa belə, Qarabağlar (Yuxarı Qarabağlar) kənd adını yeni rayona ad kimi seçirlər. Rayonun adı ilə onun mərkəzi olan Çimənkənd arasındakı ad uyğunsuzluğunun yeni suallar doğurmaması üçün isə vaxtilə Aşağı Qarabağlar kəndini əvəz etmiş Çimənkənd ilə Yuxarı Qarabağlar kəndini Qarabağlar adlı vahid kənd kimi rəsmiləşdirirlər. Əslində isə rayon mərkəzi Qarabağlar (Yuxarı Qarabağlar) yox, Çimənkənd olur. Bu, Qarabağlar rayonunun ləğv olunduğu 1949-cu ilə qədər beləcə davam edir. 1948-1953-cü illərin deportasiyasında Qarabağlar rayonu ləğv edilir və Çimənkəndin azərbaycanlı əhalisi 1948-1949-cu illərdə məcburi şəkildə Azərbaycana köçürülür. Bununla belə, Stalinin ölümündən sonra bir sıra ailələr geri qayıdaraq öz doğma kəndində yaşamaqda davam edirlər. Bu vaxt kənd sadəcə Çimən adlanırdı.

1972-ci ildə kəndin ümumi əhalisinin sayı 1917 nəfər olub. 1978-ci il yanvarın 25-də Ermənistan rəhbərliyinin qərarı ilə Çimənkəndin adı dəyişdirilərək Urtsadzor qoyulub, 1988-ci ildə isə kəndin bütün azərbaycanlı əhalisi ata-baba yurdundan vəhşicəsinə qovulub.

X  X  X

Çimənkənddə tayfalar çox olsa da, əsas çoxluğu şərəflilər və oruclular təşkil edib. Bu iki tayfa arasında tarix boyu mövcud olmuş düşmənçiliyi sonralar şərəflilərin başçısı Kərbəlayı İsmayıl və orucluların başçısı Usuboğlu İsmayıl davam etdirib.

Şərəflilər tayfası, əslində, İrəvan xanı olmuş Pənah xanın nəslindən idilər. Ehtimal var ki, İrəvan xanlığı ruslar tərəfindən işğal edildikdən sonra Pənah xanın yaxın adamları Vedibasar mahalının etibarlı dağlıq zonasına sığınmış, burada yaşamışlar.

Şərəflilər nəslinin ən görkəmli nümayəndəsi Hacı Nəcəf İsmayıl oğlu olduğundan bu tayfaya Hacıuşağı da demişlər. Hacı Nəcəfin Vedibasar mahalının dağlıq hissəsində çoxlu torpaq sahələri olub. Bu, həmin Hacı Nəcəfdir ki, 1853-cü il Krım müharibəsində iştirak edən 4-cü süvari alayının əsasən Vedibasarın Qarabağlar kəndindən təşkil olunmuş birinci yüzlüyünə komandirlik edib. Hacı Nəcəfin oğlu Məhərrəmin dörd oğlundan (Pənah, Kərbəlayı İsmayıl, İsrafil, Əmir və Əli) Kərbəlayı İsmayılın var-dövləti daha çox, nüfuzu daha böyük olub. 1918-1921-ci illərdə Vedibasar kəndlərinin erməni daşnaklarından müdafiəsində Kərbəlayı İsmayılın başçılığı ilə Hacıuşağı tayfasının igidləri xüsusi qəhrəmanlıq göstəriblər. Məhərrəm Pənah oğlu isə “Qırmızı tabor”un rota komandiri kimi daşnaklara qarşı fəal mübarizəsinə görə 1921-ci ildə “Qırmızı Bayraq” ordeni ilə təltif edilib. 1929-1931-ci illərdə Vedibasarda kolxozlaşmaya qarşı qiyamın başında da Kərbəlayı İsmayıl dayanıb.

Bu gün Pənahın, Kərbəlayı İsmayılın və Əlinin nəvə-nəticələri daha çox Bakı şəhərində, Yevlax, Tərtər, Beyləqan və Samux rayonlarında yaşayırlar.

Kəndin toponimləri

Xaçyurd, Qoturbulaqyurd, Daşqayayurd, Quzey-ağıl, Yarım- ağıl, Kotuz-ağıl, Mustafazağısı-ağıl, Aralıq-ağıl, Düyüdaş-ağıl, Ağdaş körpüsü.

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Nigeriyada gəmi qəzasında 50 nəfərin həlak olduğu ehtimal edilir

Əraqçi: İranın tələbləri yerinə yetirilməyənə qədər Hörmüzün açılması müzakirə olunmayacaq

Arzu Rzayeva: Ən əziz xatirələrim və musiqidə ilk addımlarım Xankəndi ilə bağlıdır - MÜSAHİBƏ

Bakıda şəhid jurnalistlərin xatirəsinə həsr olunan minifutbol turniri başa çatıb

ABŞ Prezidenti: Rusiya ilə Ukrayna arasında daha əhatəli atəşkəsə nail olmaq istəyirik

Tramp: ABŞ və İran arasındakı razılaşma daimi olmalıdır

Bu saata olan əsas xəbərlər

Avstriya Xarici İşlər Nazirliyinin saytına kiberhücum olub

“Nvidia” bir neçə həftədə 1,4 trilyon dollar kapitallaşma itirib

Şəki COP31 çərçivəsində qlobal iqlim təşəbbüsündə dünyanın 69 şəhəri sırasında yer alıb

ABŞ Milada qədər Ukrayna və Rusiya arasında yeni sülh danışıqları təşkil etməyi planlaşdırır

Dövlət Komitəsinin sədri: Aqressiv estetik və kosmetoloji prosedurlar ciddi fiziki və psixoloji fəsadlara yol aça bilər

Nigeriya ordusu 21 İŞİD terrorçusunu məhv edib

Finlandiya Aİ-ni rusiyalı idmançılara qarşı vahid viza qadağası tətbiq etməyə çağırıb

Aİ-nin 2028–2034-cü illər büdcəsində müdafiə xərcləri 232 faiz artırıla bilər

Bakı sakini Qazaxda dəm qazından boğularaq ölüb

Uşaqların hüquqlarının qorunmasına həsr olunmuş maarifləndirici tədbir keçirilib

Stokholmda zorakılıq halları səbəbindən xüsusi məktəblərin sayının artırılması planlaşdırılır

Yeni Dehlidə Azərbaycan-Nepal mədəni əməkdaşlığı müzakirə olunub

Danimarka Aİ-yə Rusiya vətəndaşlarına turist vizalarının verilməsinin dayandırılmasını təklif edib

Azərbaycan ilk dəfə 20 yaşadək oğlanlar arasında basketbol üzrə Avropa çempionatına ev sahibliyi edəcək

FHN-in qurumları arasında sərbəst güləş çempionatına yekun vurulub

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb

Vyetnamla münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın xarici siyasətinin məntiqi davamıdır - ŞƏRH

Adil Kərimli Hindistanın mədəniyyət və turizm naziri ilə görüşüb

Volodimir Zelenski: Rusiya Ukraynanın körpülərinə yüzdən çox hücum edib

İraqda elektrik stansiyasında yanğın: 4 ölü, 35 yaralı

Taleyi naməlum azərbaycanlılar - yarımçıq qalan həyatların ağrısı

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Sənətkarlarımız yenidən “Ağdam üçün oxu”yur VİDEO

Sənətkarlarımız yenidən “Ağdam üçün oxu”yur VİDEO

Ekspert: İtkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinin aydınlaşdırılması qarşılıqlı etimad səyləri üçün sınaqdır

Biləsuvarda hindquşu festivalı milli mətbəx nümunələrini və bölgənin turizm imkanlarını bir araya gətirib VİDEO

Biləsuvarda hindquşu festivalı milli mətbəx nümunələrini və bölgənin turizm imkanlarını bir araya gətirib VİDEO

Bakıda Kəlağayı Festivalının açılışı olub VİDEO

Bakıda Kəlağayı Festivalının açılışı olub VİDEO

Azərbaycanın və Vyetnamın birinci xanımları Hanoyda İrs Evində olublar VİDEO

Laçın şəhərinə aid memarlıq layihəsi “Qızıl Trezzini” mükafatına layiq görülüb

Milli Parkın ərazisində qanunsuz ov edən şəxs saxlanılıb

Vyetnam səfəri: Azərbaycan yeni tərəfdaşlıq platformaları formalaşdırır

Prezident: Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq VİDEO

Prezident: Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq VİDEO

Prezident İlham Əliyev: Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır VİDEO

Prezident İlham Əliyev: Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır VİDEO

Vyetnam Prezidenti: Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq VİDEO

Vyetnam Prezidenti: Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq VİDEO

To Lam: Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur VİDEO

To Lam: Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur VİDEO

Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib VİDEO

“Yeməyə dəyər”də bu dəfə heyvadan fərqli təamlar hazırlandı VİDEO

“Yeməyə dəyər”də bu dəfə heyvadan fərqli təamlar hazırlandı VİDEO

Krivoy-Roqa hava hücumu nəticəsində ölənlər və yaralananlar var

Gürcü politoloq: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülh üçün vacibdir

Türkiyə parlamenti Avropa İttifaqı ilə vizasız rejimə dair son 6 meyarı müzakirə edəcək

Polis narkotik və güclü təsiredici dərman preparatlarının qanunsuz satışına qarşı əməliyyat keçirib VİDEO

Polis narkotik və güclü təsiredici dərman preparatlarının qanunsuz satışına qarşı əməliyyat keçirib VİDEO

Nəqliyyat Muzeyinin direktoru: Moskva–Bakı retro avtomobil yürüşünü təşkil etmək maraqlı olardı VİDEO

Nəqliyyat Muzeyinin direktoru: Moskva–Bakı retro avtomobil yürüşünü təşkil etmək maraqlı olardı VİDEO

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

ABŞ-də aqrar təhsil və elmi-tədqiqat sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub

P-TEC-in nazirlər görüşündə Cənubi Qafqazda həyata keçirilən strateji enerji layihələrindən danışılıb

İtkinlərin taleyinə aydınlıq gətirilməsi sülhə sadiqliyin ən inandırıcı göstəricilərindən biri olmalıdır - ŞƏRH

“Sabahın alimləri”nin elmi tədqiqatı COP31 çərçivəsində təqdim edilib

® Gəncə avtomobil zavodu “Regional Expo Gəncə 2026” sərgisində iştirak edir

Məhkəmə-Hüquq Şurasının növbəti iclası keçirilib

Azərbaycan dünyanın ən böyük nağıl festivalında təmsil olunub

İrəvanın humanitar dialoq çağırışları itkin azərbaycanlıların taleyinə aydınlıq gətirməlidir – ŞƏRH

Professor: Ermənistanın itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinə aydınlıq gətirməməsi etimadın yaranmasına mane olur

Əziz Əliyevin 130 illik yubileyi Qubada qeyd edilib VİDEO

Əziz Əliyevin 130 illik yubileyi Qubada qeyd edilib VİDEO

Bu saata olan əsas xəbərlər

Politoloq: Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur

Azərbaycan parataekvondoçusu dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır

Naxçıvanda genişmiqyaslı ağacəkmə aksiyası - 13 min ting əkilib

Vyetnam Prezidenti: Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik

Ümumdünya Ərzaq Proqramı qlobal aclıq təhlükəsi fonunda gələn il 91 milyon insana yardım edəcək

Azərbaycan Ordusunda daşqaldırma üzrə birincilik keçirilib

Mədəniyyət naziri Yeni Dehlidə keçirilən forumun açılış sessiyasında çıxış edib YENİLƏNİB

İspaniyada ilk dəfə azərbaycanşünaslıq üzrə magistratura proqramına başlanılıb

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub YENİLƏNİB

Fövqəladə Hallar Nazirliyi çoxmərtəbəli yaşayış binalarında şərti yanğın təlimi keçirib VİDEO

Fövqəladə Hallar Nazirliyi çoxmərtəbəli yaşayış binalarında şərti yanğın təlimi keçirib VİDEO

“Vasa” gəmisi: dənizin dərinliklərindən muzeyə VİDEO

“Vasa” gəmisi: dənizin dərinliklərindən muzeyə VİDEO

Arxeoloji qazıntılar Azərbaycanın şəhər mədəniyyətinin tarixinin dərindən öyrənilməsinə imkan yaradır

Göygöldə Dövlət Proqramının icra vəziyyəti araşdırılıb

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi səfərə hazırlaşan sürücülərə müraciət edib

DİN: Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 64 nəfər saxlanılıb

Qusarda kənd təsərrüfatı sahəsinə 78 milyon 370 min manat investisiya qoyuluşu nəzərdə tutulur

YAP Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi inkişaf siyasətinin fəal iştirakçısıdır - ŞƏRH

Vyetnam xalqının müstəmləkəçiliyə və işğala qarşı mübarizəsini əks etdirən Hərb Tarixi Muzeyi VİDEO

Vyetnam xalqının müstəmləkəçiliyə və işğala qarşı mübarizəsini əks etdirən Hərb Tarixi Muzeyi VİDEO

NATO-nun nümayəndə heyəti Müdafiə Nazirliyində olub

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasından 34 il ötür

Kimi Antonelli Las-Veqas Qran-Prisinin təsnifat mərhələsinin qalibi olub

21 Noyabr – Ümumdünya Salamlaşma Günüdür

FTB məlumat bazasına edilən haker hücumunu araşdırır

Əraqçi: ABŞ İranla sülh razılaşması bağlamaq niyyətini açıq bəyan etməlidir

Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub VİDEO

Gürcü politoloq: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması sülh prosesinin mühüm tərkib hissəsidir

“The Times”: Britaniyanın Baş naziri ölkənin Aİ-yə qayıtmasını istəyir

Peruda güclü zəlzələ baş verib

Hörmüz boğazında son bir həftə ərzində altı tankerə hücum edilib

Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub VİDEO

Əraqçi: İran zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarmaq niyyətində deyil

Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

Gürcüstanın Prezidenti Zati-aliləri cənab Mixeil Kavelaşviliyə

“Qızıl top”un qalibi Harri Keyn Bundesliqa matçında zədələnib

Tramp “Nvidia”nın keçmiş rəhbərinin vəzifəsinə qaytarılmasını istəyir

Polşada ABŞ hərbi bazasının yerləşdirilməsi ilə bağlı qərar dekabrın əvvəlində verilə bilər

Tramp: Rusiya, ABŞ və Çin nüvə arsenallarını azaltmalıdırlar

Almaniyada gənclərin etiraz aksiyalarında 87 minə yaxın insan iştirak edib

Vitkoff və Kuşner Berlində Qətərin Baş naziri ilə İran məsələsini müzakirə ediblər