Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Nikotin - at, getsin!..

Nikotin - at, getsin!..

Bakı, 31 may, AZƏRTAC

"Siqaret çəkmək sizin səhhətinizə ziyan vurur". Bər-bəzəkli qutuların üzərində yazılmış xəbərdarlıqlara baxmayaraq, acı tütün tüstüsünü ciyərlərinə sümürənlər bu xoşagəlməz bəladan qurtula bilmirlər. Narkomaniya və alkoqol kimi, siqaret də zərərli vərdiş olaraq çoxlarını öz girdabına salaraq ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olur.

Bu il 31 May - Ümumdünya Tütünlə Mübarizə Gününün mövzusu “Manipulyatorların hiylələrinə uymayaq” adlanır. Dövlət Gömrük Komitəsinin Tibbi Xidmət İdarəsinin elmi-təcrübi tədris mütəxəssisi, ictimai səhiyyə mütəxəssisi Şəhla Mirzəzadə Ümumdünya Tütünlə Mübarizə Günü ilə əlqədar AZƏRTAC-ın müxbiri ilə söhbətində deyib: “Tütün sənayesi illərdir reklam və manipulyasiya vasitəsilə insanlara siqareti “zövq”, “azadlıq”, “modern olmaq” simvolu kimi təqdim edir. Halbuki həmin məhsullar insan sağlamlığının ən təhlükəli düşmənidir. “Manipulyatorlar” dedikdə burada həm reklamçılar, həm də tütün sənayesinin lobbiçiləri nəzərdə tutulur. Onların məqsədi aludəçilik yaratmaqdan və müştərini uzunmüddətli istehlakçıya çevirməkdən ibarətdir.

Siqaret tüstüsünün tərkibində nikotin, qatran və digər zərərli qazlar, həmçinin qatranın tərkibində 4 minə qədər kimyəvi maddə var və onlardan çoxu toksikidir. Siqaretin insan sağlamlığına vurduğu zərərlər artıq hər kəsə məlum olsa da, müasir tədqiqatlarda tütün çəkmənin psixi sağlamlığa təsiri daha geniş şəkildə araşdırılır. Tədqiqatlar bir daha təsdiq edir ki, siqaret çəkmək psixi xəstəliklərə, məsələn, depressiya, demensiya kimi ciddi pozuntulara aparıb çıxarır. Həmin risk siqaret çəkməyənlərlə müqayisədə iki dəfəyə qədər çoxdur. Təəssüf ki, yanlış inanclar da var. Məsələn, siqaretin emosional gərginliyi azaltması barədə uydurma tamamilə əsassızdır. Əksinə, siqaret çəkənlərdə narahatlıq və stress daha yüksək səviyyədə müşahidə edilir. Siqaretin guya arıqlamağa kömək etməsi barədə yayılanlar da həqiqəti əks etdirmir. Məsələ ondadır ki, siqaret arıqlamağa kömək göstərmir, yalnız aclıq hissini azaldır. Bununla belə, tütün məmulatlarının uzun müddət istifadəsi maddələr mübadiləsinin pozulmasına və nəticədə piylənməyə səbəb ola bilər. Araşdırmalar göstərir ki, siqaretdən imtina etdikdən sonra ilk 6-12 ay ərzində çəki artımı 4,5 kiloqram təşkil edir. Əslində bu, siqaretdən imtina ilə deyil, qeyri-sağlam həyat tərzi ilə əlaqədardır.

Tütün tüstüsü təkcə ağciyərləri deyil, bütün orqan və sistemlərin sağlamlığını da zədələyir. Məsələn, siqaret saç tökülməsi, dırnaq və dişlərin saralması, dəridə qırışların yaranması kimi vizual dəyişikliklərə səbəb olur. Daha ciddi təsir isə daxili orqanlara yönəlir – ürək-damar xəstəlikləri, xərçəng, yüksək təzyiq, infarkt və insult riski ciddi şəkildə artır.

Şəhla Mirzəzadə elektron siqaretlər barədə deyib: “Elektron siqaretlər ilk baxışda “təmiz”, “daha az zərərli” görünə bilər. Lakin aparılan elmi tədqiqatlar göstərir ki, həmin məhsulların tərkibində sağlamlığa ciddi zərər vuran maddələr var. Elektron siqaretlərin zərərlərindən biri onun batareyası ilə bağlıdır. Elektron siqaret batareyaları litium-ion batareyaları ilə işləyir və elektron siqaret cihazının enerji mənbəyidir. Bu baxımdan batareya həddindən artıq qızarsa və ya qısa qapanarsa, partlayış riski ola bilər. Elektron siqaret batareyası nikotin tərkibli mayeni qızdırır və onu buxara çevirir. Buxar nikotin qəbuluna səbəb olur və potensial zərərli maddəni bədənə aparır. Veyp istifadə edən yeniyetmələr arasında son dövrlərdə “popkorn" xəstəliyinin yayılması da ciddi narahatlıq yaradır. Bu, veypin tərkibindəki "diasetil" adlı kimyəvi maddə səbəbindən yaranan xəstəlikdir. Xəstəlik veyp istifadə edən yeniyetmələr arasında tənəffüs sistemi ilə bağlı sağlamlıq problemlərinə səbəb olur”.

Xəstəliyin niyə "popkorn" adlandırılması ilə bağlı məlumat verən mütəxəssis bildirib: “Məsələ burasındadır ki, xəstəliyin təsiri ilə ağciyərlərdən gələn səs popkorn xırıltısını xatırladır. Əslində diasetil maddəsi qida sənayesində ətirləndirici kimi istifadə edilir və təhlükəsiz sayılır. Lakin veyp mayelərinə əlavə olunaraq inhalyasiya edildikdə, yəni nəfəsə çəkildikdə tənəffüs yollarına ciddi zərər vurur. Popkorn xəstəliyi əvvəlcə özünü adi bir respirator infeksiya kimi göstərir, quru öskürək, nəfəs darlığı, döş qəfəsində ağrılar, halsızlıq və bəzən yüksək temperatur ilə müşahidə olunur. Lakin zaman keçdikcə vəziyyət ağırlaşır, ağciyərlərdə geriyədönməz dəyişikliklər baş verir. Məlumat üçün bildirim ki, 39 ölkə veyp istifadəsini tamamilə qadağan edib, 82 ölkədə isə yalnız ciddi tənzimləmələr əsasında onun satışına icazə verilir.

Veyplər qədər təhlükəli olan qəlyanın daha az zərərli sayılması qətiyyən doğru deyil. Bir saat qəlyan çəkilməsi 100-dən çox siqaretə bərabər zərər verə bilər. Bundan başqa, qəlyan çəkilərkən istifadə olunan şlanqlar gigiyenik cəhətdən təhlükəlidir və infeksiyaların yayılmasına səbəb ola bilər. Onun tərkibindəki karbon monoksid və ağır metallar ağciyər, ürək və qan xəstəlikləri yaradır.

Təəssüf ki, gənclər həmin məhsullara çox vaxt sosial status, dəb və təqlid kimi baxır, halbuki veyp və elektron siqaretlər daxili orqanları zədələyir, ağciyər xərçəngi, infarkt və insult risklərini artırır, genetik zədələnmələrə səbəb olur. Ona görə də gənc və yeniyetmələrin həmin asılılıqdan uzaq olması üçün maarifləndirmə tədbirləri davamlı şəkildə aparılmalıdır.

Hamiləlik dövründə siqaret və elektron siqaret istifadəsi zamanı nikotin dölə keçərək sinir sistemini zədələyir və çox ağır nəticələrə səbəb olur. Nəticədə “dölün tütün sindromu” adlanan ciddi pozuntu meydana çıxır. Bu zaman körpədə yuxu pozuntuları, daimi narahatlıq, qışqırıq səsləri, psixi və zehni inkişaf geriliyi müşahidə olunur. Eyni təsirlər elektron siqaretlərdə də var və hətta bəzi hallarda daha güclüdür”.

Həmsöhbətimiz daha sonra deyib: “Ölkəmizdə bu sahədə davamlı və ardıcıl mübarizə tədbirləri həyata keçirilir, bir sıra vacib addımlar atılır. Məsələn, vizual xəbərdarlıqlar – siqaret qutularında həyəcanverici şəkillər və yazılar, maarifləndirmə kampaniyaları – məktəb və universitetlərdə seminarlar, debatlar, poster yarışları, dəstək proqramları – psixoloji dəstək xətləri, terapiya seansları, nikotin əvəzedici vasitələr, qanunvericilik tədbirləri – ictimai yerlərdə qadağalar, reklamların məhdudlaşdırılması, siqaretin qiymətinin artırılması, motivasiya təşəbbüsləri – “Siqareti burax, həyatını qazan” kimi tədbirlər tütünlə mübarizə sahəsində olduqca əhəmiyyətli rola malikdir. Davamlı və ardıcıl təşkil edilən maarifləndirici tədbirlər tütünlə mübarizədə qalib gəlməyə kömək edə bilər.

Tütünçəkmədən iki üsulla - birbaşa və ya azaldaraq imtina etmək mümkündür. Birbaşa imtina daha səmərəlidir. Lakin yanaşı xəstəlikləri olanlarda ondan həkim nəzarəti ilə azaldaraq imtina edilməsi daha yaxşıdır, çünki əvəzedici terapiya tətbiqi müsbət nəticələrə aparıb çıxara bilər. Digər vacib amil sosial mühitdir. Yəni tütündən imtina dövründə siqaret çəkənlərin əhatəsindən uzaqlaşmaq və passiv tütünçəkməyə məruz qalmamaq olduqca vacib nüansıdır”.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

BEA qlobal bərpaolunan enerji tutumunun 2030-cu il hədəfinə çata bilməyəcəyini proqnozlaşdırır

Tbilisidə Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrinin sərgisi açılıb

Alimlərin yeni ixtirası neft hasilatını 3 dəfə artırır

Faiq Qarayev U-16 millisinin üzvləri ilə görüşüb

Dünyada şirin su ehtiyatları azalır, süni yağış texnologiyalarına tələbat artır

Konstitusiya Günündə evinin nömrəsini çəkdi, Milli Dirçəliş Günündə Xocavəndə köçdü

Nazir Rəşad Nəbiyev Sabirabadda vətəndaşlarla görüşüb

Səməd Vurğunun yazdığı məktub gənc şairin taleyini necə dəyişib?

“Birtipli mədəniyyət axınlarına qarşı durmağın yeganə yolu milli-mənəvi dəyərlərə sahib çıxmaqdır” – Gəncədə “Mənəvi dəyərlər” günü

Azərbaycanın enerji və nəqliyyat strategiyası beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirən əsas amillərdəndir - ŞƏRH

Roma Papası ABŞ-də aralıq seçkilərindən sonrakı dövrdə sülhə və birliyə çağırıb

Dünya Bankı COP31-də iqlim və iş yerləri proqramına 17,6 milyard dollar ayırdığını elan edib

Laosun “Ruh şəhəri” – Budda parkından FOTOREPORTAJ

ABŞ səfirliyi Britaniyadakı vətəndaşlarına terror təhlükəsi ilə bağlı xəbərdarlıq edib

2027-ci il üzrə əkin subsidiyasının 30 faizi fermerlərə avans şəklində ödəniləcək

Avrokomissiya Çexiyanı yüksək miqrasiya riski zonası kimi qiymətləndirib

“Barselona”nın sabiq futbolçusu: Təkcə “Sabah”ın deyil, digər klubların da Kataloniya təmsilçisi ilə oyunda şansı çox deyil – EKSKLÜZİV

Azərbaycanın kikboksinq məşqçisi Avropa çempionatında ikinci dəfə ilin ən yaxşısı seçilib

Deputat: Avropanın təhlükəsizliyində və geosiyasi gələcəyində Azərbaycanın rolu həlledicidir

AzMİU Gürcüstan universitetləri ilə əməkdaşlığı genişləndirir

Şura: Din xadimlərinin dövlət qulluğuna qəbuluna dair yeni məhdudiyyət tətbiq edilməyib

Kiyevə ballistik raketlər atılıb, körpülər sıradan çıxıb -  Hadisə yerindən REPORTAJ  VİDEO

Kiyevə ballistik raketlər atılıb, körpülər sıradan çıxıb - Hadisə yerindən REPORTAJ VİDEO

Dünya çempionatında iki şahmatçımız iştirak edəcək

Xocavənddə daha 48 ailəyə evlərinin açarları təqdim olunub - YENİLƏNİB

UNEC ilə Gürcüstanın 6 universiteti arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb

İqlim dəyişiklikləri və su qıtlığı Mahmudçalada flaminqoların sayını azaldıb - FOTOLAR VİDEO

İqlim dəyişiklikləri və su qıtlığı Mahmudçalada flaminqoların sayını azaldıb - FOTOLAR VİDEO

Milli Kitabxanada “Xalq rəssamı Lətif Kərimov – 120” adlı sərgi açılıb

Britaniyada sığınacaq müraciəti rədd edilən şəxslər öncədən xəbərdarlıq edilmədən deportasiya olunacaqlar

İtaliya çempionatında qayda pozuntularının sayı azalıb

COP31-dəki Azərbaycan pavilyonu bayrağımızın rəngləri ilə xüsusi diqqət çəkir VİDEO

COP31-dəki Azərbaycan pavilyonu bayrağımızın rəngləri ilə xüsusi diqqət çəkir VİDEO

Nazirlik rəsmisi: Respublika üzrə 2026–2030-cu illərdə 32 milyondan çox tingə ehtiyac yaranacağı gözlənilir

Bu gün Azərbaycan millisi İraqla qarşılaşacaq

Macarıstanda avroya keçid qiymətlərin kəskin artımına səbəb olmaya bilər

Ekspertlər: Tələb və təklif balansındakı dəyişmələr neft qiymətlərinə aşağı istiqamətli təzyiq göstərir

Azərbaycanda sertifikatlı ting istehsalının genişləndirilməsi və bağçılıqda keyfiyyətə nəzarətin gücləndirilməsi prioritetdir

Sərdar Hacıyev: Fermerlərin bilik və bacarıqlarının artırılması Dövlət Proqramının əsas istiqamətlərindəndir

“Kəpəz” – “Qarabağ” oyunu üçün 1 günə 8400 bilet satılıb

Qubada müasir bağçılıq və tingçilik təlimləri başladı: Beynəlxalq təcrübə yerli fermerlərlə bölüşülür

Qazlaşdırılmayan kəndlərin sakinləri qış üçün odunu necə və haradan əldə edə bilərlər?

Vyanada Azərbaycan icmasının yeni hədəfləri müzakirə olunub

Marin Lö Pen: Prezident seçilsəm, Ukraynaya maliyyə yardımını dayandıracağam

Alman ekspert: Azərbaycan iqtisadi və geosiyasi baxımdan Aİ üçün vacib ölkəyə çevrilib

Cənubi Koreya 1 trilyon dollarlıq ixrac göstəricisinə yaxınlaşır

Rəqəmsal dövrdə informasiya təhlükəsizliyi: QHT-lərin qarşısında duran yeni çağırışlar

Faiq Quliyev: Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlı gənclərin təhsili prioritet istiqamətlərdəndir

Parlament 2027-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib VİDEO

Parlament 2027-cı ilin dövlət büdcəsi layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib VİDEO

İdris İsayev: Azərbaycanın 10 universiteti dünyanın ən yaxşı 1000 ali məktəbi sırasındadır

Polşa ilə hərbi tibb sahəsində əməkdaşlıq inkişaf etdirilir

Gürcüstandan olan gənclər ADA Universitetinin proqramlarında fəal iştirak edirlər

DSMF Dünya Pensiya Sammitinin müsabiqəsində iki beynəlxalq mükafata layiq görülüb

Fərid Şəfiyev: Azərbaycan və Əfqanıstan arasında münasibətlər dərin tarixi köklərə malikdir

Rizvan Nəbiyev: Azərbaycanın xarici siyasət imkanlarının genişləndirilməsi qarşıdakı dövrün prioritet istiqamətlərindəndir

Kirayə mənzil fonduna daha 91 mənzil əlavə olunub

YPX Alayının əməkdaşları səhhəti pisləşən əcnəbi sürücünü xilas ediblər VİDEO

YPX Alayının əməkdaşları səhhəti pisləşən əcnəbi sürücünü xilas ediblər VİDEO

Qahirədə Misirdə təhsil alan azərbaycanlı tələbələrlə görüş keçirilib

Yohan Vadeful: Almaniya Azərbaycanla münasibətlərini yeni, strateji əsas üzərində qurub

Elxan Abdullayev: Millimizə görə ili pozitiv notlarla başa vururuq

İrlandiyalı boksçu 3 aylıq komadan sonra vəfat edib

Moskva aeroportları dron hücumları səbəbindən gecə boyu işləməyib

Sofi Bine: Emmanuel Makronun onillik hakimiyyəti fəlakətli dövr olub

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb  VİDEO

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb  VİDEO

Vergi ödəyicilərinə mərkəzlərdə 752 mindən çox xidmət göstərilib

Aysel Yaqubova: COP31 çərçivəsində təmiz enerji texnologiyalarının təşviqi istiqamətində əməkdaşlıq edirik

INRAIL layihəsi dayanıqlı nəqliyyat modelinin formalaşdırılması baxımından regional əhəmiyyət daşıyır

Siyasi elmlər doktoru: Dublin görüşləri Azərbaycanın Avrasiyanın geosiyasi xəritəsində artan rolunu təsdiqləyib

Türk ekspert: Azərbaycanın enerji və nəqliyyat bağlantıları Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə xidmət edir

Qərbi Azərbaycanda tarixi abidələrimiz – Ələyəzdə hərbi kilsə

Alıcılıq qabiliyyətinin azalması fransızların qida vərdişlərini dəyişdirib

Böyük Britaniya Cənubi Qafqazda sülh istiqamətində əldə olunan irəliləyişi alqışlayır VİDEO

Böyük Britaniya Cənubi Qafqazda sülh istiqamətində əldə olunan irəliləyişi alqışlayır VİDEO

FIFA-ya keçiriləcək prezident seçkilərində Canni İnfantinonun əsas rəqibi bəlli olub

UNESCO: Süni intellekt çatbotları iqlim dəyişmələri üzrə elmi faktlardan imtina edə bilər

Səfir: Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik baxımından dəyərli tərəfdaşdır VİDEO

Səfir: Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik baxımından dəyərli tərəfdaşdır VİDEO

Böyük Britaniya səfiri: Strateji Tərəfdaşlıq təhsil və elm sahəsində əlaqələri daha da gücləndirəcək VİDEO

Böyük Britaniya səfiri: Strateji Tərəfdaşlıq təhsil və elm sahəsində əlaqələri daha da gücləndirəcək VİDEO

BMU ilə Gürcüstanın nüfuzlu universitetləri arasında memorandumlar imzalanıb

Külli miqdarda narkotik vasitənin ölkə ərazisinə keçirilməsinin qarşısı alınıb

Anemiya ilə mübarizədə xalq təbabətinin unudulmuş reseptləri

Astarada avtomobilin vurduğu piyada xəstəxanada ölüb

Dankan Norman: Enerji əlaqələri tərəfdaşlığımızın əsas sütunudur VİDEO

Dankan Norman: Enerji əlaqələri tərəfdaşlığımızın əsas sütunudur VİDEO

Xocalıda yeni tut bağları salınıb FOTOLAR

Fransanın Aİ-dən çıxmasının riskləri: “Frexit” ölkəyə nə vəd edir?

Astanada Çingiz Aytmatovun irsi və türk xalqlarının ədəbi əlaqələri müzakirə olunub

Nəqliyyat dəhlizləri ilə daşınan yüklərin həcmi açıqlanıb

Türk professor: Azərbaycanın COP31-də geniş pavilyonla təmsil olunması bizim üçün çox dəyərlidir

Avstraliyada görmə qabiliyyətini bərpa edə biləcək süni buynuz qişa hazırlanır

Baş prokuror Kamran Əliyev Buenos-Ayresdə beynəlxalq prokurorluq əməkdaşlığının inkişafından danışıb

Azərbaycanlı həkimin yeni cərrahi metodu beynəlxalq konqresdə qalib seçilib

Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək VİDEO

Səfir: Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı iqtisadi artıma və təhlükəsizliyə töhfə verəcək VİDEO

NBA-da güc reytinqi yenilənib: “San-Antonio Spörs” liderliyini qoruyub

® Sizi aldatmağa çalışdıqlarını necə anlaya bilərsiniz?

Bakı şəhərində qışa hazırlıq tədbirləri görülür VİDEO

Bakı şəhərində qışa hazırlıq tədbirləri görülür VİDEO

Susanna Useinova: Özbək rəqsi xalqın özünəməxsus dilidir

Gənclər Kitabxanasında Milli Dirçəliş Gününə həsr olunmuş silsilə materiallar hazırlanıb

Ordubadda baş verən yol qəzası ilə bağlı cinayət işi başlanıb

“Qobustan” jurnalının yeni nömrəsi təqdim edilib

® Biznes xərclərindən də millər qazandıran “ABB AZAL Miles Business” kartları təqdim olunub

Amerikanın iri data mərkəzləri atmosferə Danimarkanın emissiyasına bərabər karbon qazı buraxır

Ceffri Verbok: Azərbaycana sevgimin izaha ehtiyacı yoxdur  - MÜSAHİBƏ VİDEO

Ceffri Verbok: Azərbaycana sevgimin izaha ehtiyacı yoxdur  - MÜSAHİBƏ VİDEO

Milli Məclisdə 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsi davam edir

® “PAŞA Holdinq”in dəstəklədiyi startap Qazaxıstan bazarına çıxır

Çinin “Mengxiang” qazma gəmisi yeni dünya rekordu müəyyən edib