Berlin, 27 aprel (AZƏRTAC). Bu günlərdə Ermənistan mətbuatında yerevanlı politoloq Levon Məlik-Şahnazaryanın “Serblərin Kosovosu ermənilərin Naxicevanıdır” adlı məqaləsi dərc edilmişdir (məqalə müəllifinin toponimizasiyasını olduğu kimi saxlayırıq). Bu məqalədə söhbət ondan gedir ki, aprelin 17-də Kosovo dövlətinin elan edilməsinin qanuniliyi məsələsi barədə dövlətlərin BMT-nin Haaqadakı Beynəlxalq Məhkəməsinə (İnternational Court of Justice - İCJ) yazılı müraciət təqdim etməsinin müddəti başa çatır. Xatırladaq ki, Serbiya İCJ-yə sorğu ilə müraciət edərək Kosovo dövlətinin elan edilməsinin legitimliyi məsələsinə baxılmasını xahiş etmişdir. Belqrad və Priştina öz dəlillərini əsaslandırmaq üçün məhkəməyə sübutlar təqdim etmişlər. Müraciət təqdim etmiş ölkələr sonrakı üç ay müddətində - aprelin 17-dən iyulun 17-dək bu qəbildən olan digər müraciətlər barəsində də şərhlərini göndərə bilərlər. Sonra məhkəmə debatları başlanacaq, daha sonra məhkəmə qəti qərar çıxaracaqdır.

Məlik-Şahnazaryan məqaləsinin əvvəlində yazır: “Beynəlxalq “boyunduruğun” ABŞ, İngiltərə, Almaniya, Fransa, Avstriya, İsveçrə kimi lokomotivləri Kosovonun tərəfdarları düşərgəsindədir. Hərçənd, yeni dövlət qurumunun tərəfdarlarının siyahısının da sanbalı az deyil: Çin, Rusiya, Boliviya, Slovakiya”. Müəllif Kosovonu tanımaqdan imtina etmiş Gürcüstanı istehza ilə “demokratiya mayakı”, Azərbaycanı isə eyni dərəcədə istehza ilə “tolerantlıq idealı” adlandırır. Lakin nədənsə öz doğma Ermənistan dövlətinə bu sarkazmdan pay ayırmır. Halbuki ağlasığmaz “demokratikliyi” və qeyri-adi “tolerantlığı” ilə seçilən Ermənistan, işin tərsliyindən Kosovonu tanımamış dövlətlərlə eyni düşərgədədir. Onun fikrincə, “Bakıda və Tbilisidə xalqların öz müqəddəratını təyin etmək hüququnu şəxsi təhqir kimi qəbul edirlər”. Lakin bir sıra başqa hallarda olduğu kimi, bu halda da müəllif riyakarlıq edir: Azərbaycan hökuməti dəfələrlə qeyd etmişdir ki, öz müqəddəratını təyin etmək hüququ birtərəfli ayrılmaq hüququ deyildir. Buna görə də işğaldan azad edilmiş və hərbisizləşdirilmiş iki icmalı Dağlıq Qarabağın Azərbaycan hüdudlarında daxili təyini-müqəddərat hüququ beynəlxalq hüququn Avropa İttifaqı ölkələrində uğurla sınaqdan çıxarılmış hər iki prinsipini birləşdirməyə imkan verir.

Güman etmək olar ki, Yerevana Kosovonu tanımağı və bununla da xalqların öz müqəddəratını təyin etməsi hüququna az qala dindarcasına sadiq qalmağı Allah özü buyurmuşdur. Lakin Məlik-Şahnazaryanın özünün də etiraf etdiyi kimi, "kosovoluların ayrıca dövlət elan etmək hüququ məsələsində Ermənistan çox mürəkkəb vəziyyətə düşmüşdür". Ermənistanın vəziyyətinin mürəkkəb olması göz qabağındadır. Azərbaycan icmasının Dağlıq Qarabağda özünün əvvəlki və münaqişəyəqədərki daimi yaşayış yerinə qayıtması labüddür. Bu halda öz müqəddəratını təyin etmək konsepsiyasının erməni məddahları qayıtmış bumeranqın zərbəsinə tuş gələ bilərlər. Doğrudan da, Ermənistan tərəfinin arqumentlərini qəbul etsək, bu halda Şuşa rayonunun sakinləri də evlərinə qayıdandan sonra millətin öz müqəddəratını təyin etmək və müstəqil Şuşa respublikası elan etmək hüququndan istifadə etmək ixtiyarına malik olacaqlar. Müstəqil Xocalı, Malıbəyli, Kuropatkino, Muğanlı, Xocavənd, Umudlu, Cəmilli, Meşəli və başqa respublikalar elan edilməsi, onların Azərbaycan ilə hökmən yerüstü əlaqə imkanlarına malik olması və öz təhlükəsizliklərinə beynəlxalq təminatlar tələb etməsi də qanuni olardı, necə ki, rəsmi Yerevan özünün Qarabağdakı erməni qohumları üçün bu imkanlara nail olmağa çalışır. Doğrudan da, elə həmin Muğanlı və ya Malıbəyli sakinləri niyə ayrıca bir millət ola bilməsin? Onlar da Qarabağ erməniləri kimi “ayrıca millət” ola bilər. Əgər bu, bəzilərinə icazə verilirsə, başqalarına niyə verilməməlidir? Əgər Dağlıq Qarabağ erməniləri özbaşına şəkildə Azərbaycandan ayrılmaq məsələsinə dair referendum keçirə bilirsə, onda nə üçün elə həmin Kərkicahan sakinləri müstəqil dövlət yaratmaq məsələsinə dair buna oxşar referendum keçirə bilməsinlər? Məlum olduğu kimi, San-Marino da, Romanın Vatikana aid məhəllələri də ayrıca dövlətlərdir. Bu halda erməni ideoloqları qondarma “DQR-in ərazi bütövlüyü” prinsipinin “Malıbəyli xalqının öz müqəddəratını təyin etmək hüququndan” üstün olmasını eyni çılğınlıqla müdafiə etməyəcəklərmi?

Məlik-Şahnazaryan Kosovonun tanınması məsələsində Ermənistanın mürəkkəb vəziyyətə düşməsinin səbəblərini özünəməxsus tərzdə əsaslandırır: “Görünür, Ermənistan Cənubi Qafqazın xəritəsində “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın mövcud olmasını (öz aramızdır, çox gurultulu sözlərdir - V.S.) nəzərə alaraq Kosovonu dəstəkləməlidir. Digər tərəfdən, Kosovonun və Metoxiyanın müstəqilliyinin elan edilməsinin qeyri-qanuni olması göz qabağındadır və bu cür müstəqilliyə səs vermək həqiqətin əleyhinə səs vermək deməkdir. Kosovo tarixən serblərin diyarıdır və bu fakt yeni qurumun hətta ən qatı tərəfdarlarında da şübhə doğurmur. Kosovoda albanların çoxluq təşkil etməsi Türkiyənin hərbi (və dini!) ekspansiyasının, Yuqoslaviyanın sabiq lideri, əslən xorvat olan İ.B.Titonun antiserb siyasətinin və nəhayət, NATO qoşunları tərəfindən aparılmış etnik təmizləmələrin, serblərin bu diyardan qəddarlıqla qovulmasının nəticəsində mümkün olmuşdur”.

Gördüyümüz kimi, “həqiqət” dedikdə son dərəcə dəqiq müddəaların ikibaşlı interpretasiyasını istisna edən beynəlxalq hüquq deyil... tarix nəzərdə tutulur. Məlik-Şahnazaryanın fikrincə, Yerevan Kosovonun müstəqilliyinin tanınması məsələsində həqiqətə qarşı çıxmağı özünə rəva görə bilməz. Lakin Ermənistanın Kosovonun müstəqilliyini tanımamağının əsl səbəbi heç də Məlik-Şahnazaryanın istinad etdiyi “həqiqət” deyil. Əgər Bakı və Tbilisi Kosovonu tanımamaqla beynəlxalq sərhədlərin pozulmazlığı və dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyi prinsipinin aliliyi barədə öz mövqelərinin ardıcıllığına əsaslanmışdırsa, “forpostu” Kosovonu tanımaqdan çəkinməyə məcbur edən başqa səbəblər olmuşdur.

Məlik-Şahnazaryan yazır: “Serblərin Kosovosu ermənilərin Naxicevanıdır. Hər iki halda bu dünyanın qoluzorluları bir yerə toplaşaraq, bir dövlətin əzəli torpaqlarını onun əlindən alıb başqa dövlətə vermək istəyirlər”. Lakin əvvələn, Naxçıvan hec vaxt Ermənistanın olmamışdır, bu gün də onun deyil və hec vaxt onun olmayacaq! İkincisi, əgər bu dildə danışsaq, onda Kosovonu daha çox Azərbaycanın Zəngəzuru, Şərqi Göyçəsi və tarixən həmin torpaqlarda məskunlaşmış insanların fikrini soruşmadan “bu dünyanın qoluzorluları” tərəfindən bugünkü Ermənistana verilmiş digər Azərbaycan torpaqları ilə müqayisə etmək daha düzgün olardı.

Müəllif daha sonra yazır: “Ona görə ki, yaxın gələcəkdə Kosovonun Albaniya ilə birləşəcəyinə yəqin ki, heç kəs şübhə etmir”. Lap yaxın vaxtlarda haradasa buna çox oxşar fikirlər eşitmişdik. İki həftə bundan əvvəl Serj Sarkisyan demirdimi ki, Dağlıq Qarabağın ya müstəqil dövlət, ya da Ermənistanın bir hissəsi olacağı gün onun ən bəxtəvər günü olacaq? Erməni politoloq bizi heyrətləndirməkdə davam edir: “Üstəlik, albanların öz ərazisini Makedoniya və Çernoqoriya hesabına da genişləndirmək istəkləri artıq bu gün aşkar görünür”. Doğrudan da haradasa buna oxşar vəziyyətlə rastlaşmışıq. Görəsən bu, Samtsxe-Cavaxetiyada olmamışdı ki?

Məlik-Şahnazaryan yazır: “Ermənistanın Kosovonun tanınması əleyhinə səs verməsi “DQR-in mənafelərinə yalnız ilk baxışda ziddir. Şübhə yoxdur ki, məhkəmənin gözlənilən qərarı “DQR” üçün presedent hüququ yaradacaq və “DQR”in elan edilməsinin qanuniliyinə dair gələcək debatlarda həm “Stepanakert”in, həm də Yerevanın mövqelərini möhkəmlədəcəkdir. Kosovoluların məxsusi dövlət hüququnun tanınmasında yol verilən qanun pozuntuları nə qədər çox olsa, erməni dövlətlərinin DQR-in elan edilməsinin hüquqi əsasları barədə danışması bir o qədər asan olacaqdır”. Məlik-Şahnazaryan Kosovonun müstəqilliyinin elan edilməsi zamanı beynəlxalq hüququn pozulması faktını etiraf etməklə və eyni zamanda Kosovo ilə Dağlıq Qarabağı müqayisə etməklə, dolayısı da olsa, hər halda Qarabağ ermənilərinin psevdodövlət elan etməsinin qeyri-qanuni olmasını etiraf edir. İCJ-nin Kosovo barədə gələcək qərarı erməni tərəfin mövqelərini əsla möhkəmlətməyəcək. İndiki danışıqlar prosesinin əsasını təşkil edən Madrid prinsipləri ərazi bütövlüyünün bərpa olunmasını, işğal olunmuş ərazilərin azad edilməsini, məcburi köçkünlərin öz evlərinə qayıtmasını və Dağlıq Qarabağın gələcək statusunun hər iki icma tərəfindən birlikdə, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri, habelə bu çərçivədə qəbul edilmiş qərarlar və sənədlər əsasında müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Zənnimcə, hansı sənədlərdən söhbət getdiyini Məlik-Şahnazaryana xatırlatmağa lüzum yoxdur. Amma hər halda arzulara deyil, reallığa əsaslanmaq lazımdır.

Məlik-Şahnazaryanın fikrincə, “Qarabağ ermənilərinin artıq həyata keçirilmiş öz müqəddəratını təyin etmək hüququ Kosovo ilə müqayisəedilməz dərəcədə artıq hüquqi əsasa malikdir”. Suveren dövlətin bir hissəsinin birtərəfli şəkildə ondan ayrılması BMT-nin Nizamnaməsinə və Helsinki Yekun Aktına ziddir. Lakin məlumdur ki, Kosovonun müstəqil dövlət kimi yaradılmasının məqsədi humanitar fəlakətin nəticələrini aradan qaldırmaq, öz yurdlarına qayıtmış alban qaçqınların təhlükəsizliyini təmin etmək və Slobodan Miloşeviç rejimi tərəfindən onların yenidən qovulmasının qarşısını almaq idi. Dünya birliyi Kosovo dövlətini yaratmaqla Belqradın törətdiyi hərbi cinayətlərə və aparılmış kütləvi etnik təmizləmələrə görə onu cəzalandırmışdır. Dağlıq Qarabağda hərbi cinayətlər törədən və etnik təmizləmələr aparan Ermənistan olmuşdur. Bəs onu nəyə görə mükafatlandırmaq lazımdır? Kosovo presedentinin Dağlıq Qarabağda tətbiq edilməsi azərbaycanlı qaçqınların oraya qaytarılmasını, onların Ermənistan tərəfindən təkrar qovulmaq cəhdlərindən qorunmasını və Azərbaycan “Srebrenitsasında” etnik təmizləmələr aparılması və soyqırımı törədilməsində təqsirkar olan hərbi canilərin Haaqa Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə verilməsini nəzərdə tutmalıdır. Ermənistan qaçqınların öz yerlərinə qaytarılmasına müqavimət göstərəcəyi təqdirdə isə, onun barəsində Yuqoslaviyaya qarşı NATO aviasiyası tərəfindən görülmüş tədbirlər tətbiq edilməlidir. Əgər Yerevan bunu istəyirsə, Kosovo presedentinin bizim regionda tətbiq edilməsi bundan ibarətdir. Hər halda, Kosovo ssenarisinin başqa yerlərdə təkrarlanmaq üçün model hesab edilməsinə dünyada birmənalı şəkildə əks münasibət bildirilmişdir.

Məlik-Şahnazaryan əmindir: “Üstəlik, Azərbaycanın müstəqilliyindən fərqli olaraq, “DQR”in müstəqilliyi beynəlxalq hüquqa və SSRİ qanunvericiliyinə tam riayət olunmaqla elan edilmişdir və bunu istənilən qərəzsiz ekspertlər səviyyəsində sübut etmək olar”.

Əlbəttə, bu fikri təkzib etmək və sadəcə xatırlatmaq olar ki, Məlik-Şahnazaryanın fikrincə, “qeyri-qanuni” olan Azərbaycan dünyanın bütün dövlətləri tərəfindən tanındığı halda, Dağlıq Qarabağdakı “legitim” rejim hətta Ermənistan tərəfindən də tanınmamışdır. Lakin erməni politoloqun gətirdiyi dəlillər özlüyündə maraqlıdır: “1991-ci il martın 17-də SSRİ-də, o cümlədən Azərbaycanda da SSRİ-nin “qorunub saxlanması” barədə referendum keçirilmişdir. Həmin referendumda Azərbaycanın səsvermə hüququna malik olan sakinlərinin 75,1 faizi iştirak etmişdir. Səsvermədə iştirak edənlərin böyük əksəriyyəti - 93,3 faizi SSR İttifaqının saxlanmasının və Azərbaycan SSR-in də onun tərkibində qalmasının lehinə səs vermişdir. Lakin referendumdan təqribən beş ay sonra bir qrup azərbaycanlı deputat Azərbaycanın müstəqilliyini elan etmişdir. Bu qərar yaxın vaxtlarda keçirilmiş referendumun yekunlarına tamamilə zidd idi və əhalinin fikrinin heç olmasa formal baxımdan nəzərə alınması ilə əsaslandırılmamışdı. Beləliklə, 1991-ci ilin avqust ayında Azərbaycanın müstəqilliyinin elan edilməsi bu sovet respublikasının əhalisinə qarşı cinayət olmuşdur və yalnız hakimiyyətin qəsb edilməsi aktı kimi tövsif edilməlidir. Qarabağ və Naxicevan 1921-ci ildə Sovet Azərbaycanının tərkibinə qatılmışdır. Bu, “Müttəfiq respublikanın SSRİ-nin tərkibindən çıxması qaydası haqqında” SSRİ qanununa görə, Azərbaycanın həmin ərazilər barəsində iddialardan imtina etməsini nəzərdə tuturdu. Bundan əlavə, onlar SSRİ tərkibində milli dövlət qurumu olmaqla, özünün siyasi-dövlət quruluşunun müəyyən edilməsi məsələsinə dair ayrıca referendum keçirmək üçün ayrılmaz hüquqa malik idilər. Yəqin ki, dayaz düşüncəli Bakı siyasətçilərindən başqa heç kəs bu faktla mübahisə edə bilməz ki, 1991-ci il dekabrın 10-da DQR-də keçirilmiş referendum bu diyarın əhalisinin öz siyasi-dövlət statusunu müəyyən etmək hüququnun həyata keçirilməsi olmuşdur”.

“Dərin düşüncəli” yerevanlı politoloqun bir kiçik abzasda şərh etdiyi bütün postulatlarının əsassız olmasını ona sıra ilə izah edək. Birincisi, Qarabağ və Naxçıvan (özü də bu adı erməniləşdirmək lazım deyil, bu, onlara kömək etməyəcək) Azərbaycana “verilməmişdir”, onlar həmişə Azərbaycanda olmuş və Azərbaycanda qalmışlar. Məlik-Şahnazaryan özünü bilməzliyə vurmasın ki, guya o, RK(b)P MK Qafqaz Bürosunun 1921-ci il 5 iyul tarixli plenumunun qətnaməsinin, Rusiya ilə Türkiyə arasında 1921-ci il 16 mart tarixli Moskva müqaviləsinin və 1921-ci il 13 oktyabr tarixli “Bir tərəfdən Ermənistan SSR, Azərbaycan SSR və Gürcüstan SSR, digər tərəfdən Türkiyə arasında RSFSR-in iştirakı ilə bağlanmış dostluq haqqında müqavilənin” (Qars müqaviləsinin) mətnləri ilə tanış deyil. O, həmin sənədlərlə lap yaxşı tanışdır və şübhə etmirik ki, əgər həmin sənədlərdə Qarabağın və Naxçıvanın Ermənistandan Azərbaycana “verilməsi” barədə lap cüzi məqam olsaydı, onlardan sitat gətirmək imkanından mütləq istifadə edərdi. Qafqaz Bürosunun qərarına əsasən Qarabağ Azərbaycana “verilməmiş”, məhz Azərbaycanın tərkibində saxlanmış, Qarabağın Yuxarı hissəsində isə mərkəzi Şuşada olmaqla muxtariyyət yaradılması qərara alınmışdır. O vaxta qədər mövcud olmamış “Dağlıq Qarabağ” adı buradan yaranmışdır. Qarabağın “Ermənistandan zorla ayrılıb Azərbaycana verilməsi” fikri yalandır, əksinə, onun dağlıq hissəsi vahid Qarabağdan zorla ayrılmış və muxtar qurum yaradılmışdır.

İkincisi, Ermənistan özü xalq xarici işlər komissarı Askanaz Mravyanın və xalq daxili işlər komissarı Poqos Makinzyanın şəxsində Qars müqaviləsini imzalamış, A.M.Nazaretyan isə Qafqaz Bürosunun plenumunda Qarabağın Azərbaycan hüdudlarında saxlanmasına səs vermişdir. Bundan əlavə, Qafqaz Bürosunun qərarını Dağlıq Qarabağ ermənilərinin özləri də dəstəkləmişdir - 1923-cü ilin avqust ayında DQMV-də keçirilmiş referendumda erməni kəndlilər Azərbaycanın tərkibində DQMV yaradılmasını bəyəndiklərini bildirmişlər. Qarabağ vilayət partiya komitəsinin katibi Sero Manutsyan 1923-cü il oktyabrın 13-də həmin referendumun yekunları haqqında AK(b)P MK-da məruzə edərək demişdir: “Azərbaycanın tərkibində muxtariyyət aktı erməni kəndlilər tərəfindən tam həmrəyliklə qarşılanmışdır... Kəndlilər öz kütləvi qətnamələrində muxtariyyəti və sovet hakimiyyətini alqışlamışlar”.

Üçüncüsü, politoloqun bir məsələni yada salması da pis olmazdı ki, sovet hakimiyyətinin ilk dövründə gedən bu proseslər nəticəsində Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsini - Zəngəzuru (indiki Syunik), Qazax qəzasının qərb hissəsini (indiki Tavuş) və Dərələyəz (indiki Vayotdzor) ərazilərini ələ keçirməyə və sonradan bütün azərbaycanlı əhalini planlı şəkildə oradan qovmağa müvəffəq olmuşlar. DQMV-dən fərqli olaraq, burada əksəriyyəti azərbaycanlılar olan yerli əhalinin fikrini heç kəs soruşmurdu, referendumlar keçirmirdi, onlara muxtariyyət verilməsi barədə isə heç danışmağa dəyməz.

Dördüncüsü, DQMV mövcud olduğu dövrdə heç vaxt Məlik-Şahnazaryanın səhvən hesab etdiyi kimi “milli dövlət muxtariyyəti” deyil, milli-ərazi qurumu olmuşdur. Bu isə onu muxtar respublikalardan əhəmiyyətli dərəcədə fərqləndirirdi. Milli dövlət qurumları (MSSR) və milli ərazi qurumlarının (MV) statusundakı fərqlər haqqında müddəalar 1977-ci il SSRİ Konstitusiyasının, müvafiq surətdə, 10-cu fəslində (maddə 82-85) və 11-ci fəslində (maddə 86-88) təsbit edilmişdir. Biz Məlik-Şahnazaryanın “fürsətdən istifadə edərək” DQMV-nin statusunu milli dövlət qurumu səviyyəsinə qaldırmaq arzusunu başa düşürük, amma hər halda Azərbaycan SSR-in 1923-cü il 7 iyul tarixli dekreti ilə yaradılmış və Azərbaycan Ali Sovetinin 1991-ci il noyabrın 26-da SSRİ Konstitusiyasına və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına tam müvafiq olaraq qəbul edilmiş müvafiq qanununa əsasən ləğv edilmiş Dağlıq Qarabağda milli-ərazi muxtariyyətinin səlahiyyət hüdudlarını ona xatırlatmağa məcburuq.

Beşincisi, “Müttəfiq respublikanın SSRİ-dən çıxması ilə əlaqədar məsələlərin həlli qaydası haqqında” 1990-cı il 3 aprel tarixli SSRİ Qanununa görə, Məlik-Şahnazaryanın yazdığı kimi, “Azərbaycanın bu ərazilər (Naxçıvan MSSR və DQMV - V.S.) barəsində iddialardan imtina etməsi" deyil, tamam başqa məsələ - bütün respublikada referendum keçirilməsini və ümumrespublika səsverməsinin nəticələri hesablanarkən müttəfiq respublikanın tərkibinə daxil olan muxtar qurumlarda səsvermənin nəticələrinin ayrıca uçota alınması nəzərdə tutulurdu, bunlar isə heç də eyni şey deyil.

Altıncısı, sadəcə maraq üçün sual edilir: Azərbaycan Naxçıvandan kimin xeyrinə “imtina etməli” idi? Bəlkə Ermənistanın xeyrinə? Əgər belədirsə, Ermənistanın buraya nə dəxli var? Yeri gəlmişkən, 1921-ci il Moskva Müqaviləsinin III maddəsi Azərbaycanın Naxçıvandan imtina etməsinə imkan vermir, necə deyərlər, onun əl-qolunu bağlayır. Moskva Müqaviləsinin beynəlxalq-hüquqi qüvvəsi isə, “təəssüf ki” hələ də qüvvədə olan və Ermənistan hökuməti tərəfindən imzalanmış Qars müqaviləsinin 1-ci maddəsi ilə təsdiq edilmişdir. Beləliklə, qapalı dövrə alınır - Ermənistanın Qars müqaviləsini imzalaması hətta Azərbaycan bunu istəsə belə (?) Naxçıvanı ona güzəşt etməsinə imkan vermir.

Yeddincisi, Azərbaycan diplomatı Tofiq Musayevin “Ermənistanın Azərbaycana ərazi iddiaları nümunəsində münaqişələrin tənzimlənməsinin hüquqi çərçivələri” adlı geniş məqaləsi dərc ediləndən sonra 1991-ci il sentyabrın 2-də qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası” elan edilməsinin etibarsız olmasını əsaslandırmağa və Məlik-Şahnazaryanın “qərəzsiz ekspert qiymətini” təhlil etməyə əlavə lüzum yoxdur. “Dağlıq Qarabağın Azərbaycan SSR-dən ayrılmasının “hüquqi cəhətdən qüsursuz olması” və Dağlıq Qarabağın guya heç vaxt müstəqil Azərbaycanın tərkibinə daxil olmaması barədə Yerevanda yayılmış fikrə gəldikdə isə, bu fikir, çox güman ki, həmin “qərəzsiz ekspert qiymətinə” əsaslanır, buna görə də həmin fikrə əlavə diqqət yetirməyə və onu şərh etməyə dəyməz.

Vüqar Seyidov

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Berlin