Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

İmadəddin Nəsiminin irfani görüşləri

İmadəddin Nəsiminin irfani görüşləri

Bakı, 17 aprel, AZƏRTAC 

Bəşər tarixində elə insanlar var ki, cismən ölsələr də, ruhən həyatdadırlar. Çünki onların yaratdıqları zəngin əsərlər və mənəvi irs gələcək nəsillər üçün əbədi məşələ çevrilib. Azərbaycan xalqı üçün İmadəddin Nəsimi məhz belə bir dühadır.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun islamşünaslıq kafedrasının müdiri, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Əhməd Niyazov deyib.

Əhməd Niyazov vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamına əsasən Nəsiminin 650 illik yubileyinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması ölkədə milli mədəniyyətə və incəsənətə yüksək səviyyədə münasibətin göstəricisidir. Ölkə ictimaiyyəti “Nəsimi ili” çərçivəsində milli-mənəvi dəyərlər silsiləsinin Nəsimi irsini bütün platformalarda müzakirə edir, dahi mütəfəkkirin zəngin xəzinəsinin daha yaxından öyrənilməsinin sosial və ictimai əhəmiyyətini dərk edir.

İlahiyyat İnstitutunun islamşünaslıq kafedrasının müdiri Əhməd Niyazov qeyd edib ki, Azərbaycan xalqının elmi-ədəbi həyatında Nəsimi məfhumu ümummilli lider Heydər Əliyevin 1970-ci ildə Suriyaya səfəri ilə başlanıb. Ulu Öndərin təşəbbüsü ilə ölkəmizdə Nəsimiyə heykəl qoyulub, şairin 600 illik yubileyi UNESCO-nun tədbirləri siyahısına daxil edilib və 1973-cü ildə beynəlxalq miqyasda qeyd olunub. Beləliklə, Nəsimi həqiqəti tarixin tozlu səhifələri arasından götürülərək, xalqımızın, xüsusilə də gənclərimizin idrakına təqdim edilib.

Əhməd Niyazov diqqətə çatdırıb ki, “Əli”, “Ömər” kimi adlarla qaynaqlarda qeyd edilən Nəsiminin ləqəbi İmadəddin, künyəsi Əbülfəzl olub. “Seyyid” adı əksər hallarda qoşa çəkilən adlardandır. Ən məşhur adı olan Nəsimi nisbətinin isə dəqiq izahı yoxdur. Gənclik illərində Həllaca (Şərq dünyasının məşhur sufilərindən olan Həllac Mənsur) pərəstiş etdiyi üçün bəzən “Hüseyni” təxəllüsündən də istifadə edib.

Ədibin Azərbaycan poeziyasının nümunəsi hesab edilən məşhur “Divan”ı türk dilindədir. Bu fakt şairin ana dilinin türk, soyunun da türk olduğunu təsdiqləyən dəlillər arasındadır.

Şairin hürufi görüşləri ilə bağlı fikirlərini bölüşən müsahibimiz deyib: “İnsan məfhumu Nəsimi üçün bir müəmma idi və onun sirrini hürufilikdə tapmışdı. Bu və digər sirlərin kəşfi onu hürufiliyə daha çox bağlamış, şair bu cərəyanın ən sadiq nümayəndələrindən biri olmuş, hətta bu axını daha da qüvvətləndirmişdi. “Sirri-əzəl oldu aşikara / Arif necə eyləsin müdara” misraları ilə şair bu həqiqətləri bəyan etmiş, bu yolda Həllac kimi canını fəda etməkdən çəkinməmişdi.

Nəsimi ruh və cisimdən ibarət insan sirrinin daha uca məqamlarını kəşf etdikdən sonra insana gözəllik mücəssəməsi kimi baxmaqla onun pərəstişə layiq varlıq olduğunu bəyan edib. Ədib insan şəxsiyyətinin istər surət, istərsə də varlıq etibarilə müqəddəsliyinin qorunmasını tələb edirdi. Elə isə onun surətinə küfr etməmək, pisləməmək lazım olduğunu, əks təqdirdə, surətinin də, mənasının da anlaşılmayacağını söyləyirdi”.

Əhməd Niyazovun fikrincə, Nəsiminin digər bir cəhəti də onun mütəfəkkir şair kimi fəlsəfi fikrin inkişafına təkan verməsi olub. Şairin yaradıcılığında müşahidə edilən ən böyük xüsusiyyət - vəhdəti-vücud düşüncəsinin anlaşılması, mürəkkəb bir fikrin şaxələnməsi elmi ictimaiyyət üçün böyük xəzinədir. Nəsimi vəhdəti-vücud nəzəriyyəsini və onun orijinal atributlarını böyük ustalıqla və şairanə üslubda tərənnüm edib. “Əsli xod zat imiş hər əşyanın / İkilik nistər anda vəhdətdir” misrası buna ən gözəl nümunədir. Məhz bu səbəbdəndir ki, elmi dövriyyədə vəhdəti-vücud konsepsiyası Həllac Mənsur ilə doğdu, Mühyiddin ibn Ərəbi ilə sistemləşdirildi, İmadəddin Nəsimi ilə təfərrüata qovuşdu, yəni birmənalı olaraq, “vəhdətin tacı” Nəsimi ilə qoyuldu.

İmadəddin Nəsimi, həmçinin “Qurani-Kərim” və hədislərə vurğunluğunu şeirlərində sufilik, tarix, mənaqib və digər sahələrə xas rəmz və terminlərlə hürufi cərəyanının prizmasından əks etdirib, “Rəhman” mənasının anlaşılmasına dəyərli töhfə verib.

Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Əhməd Niyazov deyib: “Qurani-Kərim” ayələri Günəşə ziya, Aya isə nur deyib. Günəşin işığı, ziyası özündəndir. Ayın nurunun qaynağı isə Günəşdəndir. “Ziyalı” sözü də bu mənada işlənir. Nəsimi XV əsrdə bir ziya kimi doğdu və özündən sonra bəşər övladını öz işığı ilə nurlandırdı. Fikirlərinə görə onu edam etsələr də, ziyası hələ də bərq vurur, şöləsi hələ də nur saçır. Necə ki, müasiri olan şair Rəfi ona Tanrının şəhidi mənasında “şəhidi-eşqi-fəzli-zülcəlal” deyirdi. Həmçinin Əlişir Nəvai “Nəsayimul-məhabbə” əsərini ona həsr edib. Bu ənənə tarixboyu davam edib. Övladları və davamçıları ötən əsrdə şairə abidə ucaltdı. “Nəsimi ili” çərçivəsində şairin yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd edilir. Ona olan sevgi tükənməzidir”.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Azərbaycan ilə ABŞ arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası çərçivəsində əməkdaşlıq layihələri nəzərdən keçirilib

Bu saata olan əsas xəbərlər

Qazaxda iki avtomobil toqquşub, 3 nəfər ölüb

“Şuşa – İƏT-in turizm paytaxtı 2026” tədbirinin bağlanış mərasimi olub YENİLƏNİB

Cenevrədə Azərbaycanın sədrliyi ilə Miqrasiya üzrə Qlobal Paktın “Çempion ölkələr” təşəbbüsü çərçivəsində görüş təşkil olunub

Böyük Britaniya Aİ ölkələrindən olan tələbələr üçün təhsil haqlarını azaltmağa hazırlaşır

Cənubi Koreyada imtahanda süni intellektdən istifadə edənləri xəbər verənlər 75 min dollar mükafat alacaq

Dünya Çin Dili Konfransında Azərbaycanda Çin dilinin tədrisinə dair məruzə dinlənilib

YAP nümayəndə heyəti Rusiyada keçirilən beynəlxaq tədbirdə iştirak edib

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası: dövlət-vətəndaş cəmiyyəti əməkdaşlığı və regional sülh gündəliyi ŞƏRH

Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanının ölkəmizə səfəri davam edir

VK: Təəssüflər olsun ki, bəzi vəkillərin saxlanılması ilə bağlı məlumatların mediada ictimaiyyətə təqdim edildiyini müşahidə edirik

Qarabağda CİS və Yerin Məsafədən Müşahidəsi texnologiyaları ilə layihələr reallaşdırılır – MÜSAHİBƏ

Böyük Britaniyanın yenidən Avropa İttifaqına üzvlüyünə dair çağırış edilib

Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın Qərbə çıxışında mühüm nəqliyyat-logistika qovşağına çevrilir - ŞƏRH

Yerjan Mukaş: Şuşa “Turizm paytaxtı” kimi çox gözəl tədbirlərə ev sahibliyi edib VİDEO

Yerjan Mukaş: Şuşa “Turizm paytaxtı” kimi çox gözəl tədbirlərə ev sahibliyi edib VİDEO

Avropada yeni sərhəd nəzarəti sistemi britaniyalılar üçün ciddi problemlər yaradır

Kənan Quluzadə: Bu ilin əsas fəlsəfəsi Şuşanın turizm imkanlarını dünyaya tanıtmaqdır VİDEO

Kənan Quluzadə: Bu ilin əsas fəlsəfəsi Şuşanın turizm imkanlarını dünyaya tanıtmaqdır VİDEO

ANAMA sədri Brüsseldə mühüm görüşlər keçirib: minatəmizləmə sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq genişlənir

Balakəndə aqrar sektorun inkişafı istiqamətində bir neçə layihə icra olunur

DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat: 104 kiloqram narkotik ələ keçirilib, 8 nəfər saxlanılıb VİDEO

DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat: 104 kiloqram narkotik ələ keçirilib, 8 nəfər saxlanılıb VİDEO

AQTA-da uşaqlar üçün əyləncəli və maarifləndirici gün

Nəğmələrdə yaşayan ömür: Bəstəkar Oqtay Rəcəbovun 85 illiyi qeyd edilib

“E-Şikayət” sistemi vasitəsilə poçt rabitəsi xidmətləri ilə bağlı 3015 şikayət daxil olub

Beynəlxalq axtarışda olan Özbəkistan vətəndaşı Azərbaycanda saxlanılaraq ölkəsinə təhvil verilib

Lətif Kərimovun 120 illiyi münasibətilə yeni kitab təqdim olunub

Bakıda Gələcəyin Peşələri Sammiti keçirilib VİDEO

Bakıda Gələcəyin Peşələri Sammiti keçirilib VİDEO

Böyük Qayıdışdan regional sülhə: Azərbaycan postmüharibə dövrünün yeni reallıqlarını formalaşdırır – ŞƏRH

Səudiyyə Ərəbistanı enerji sahəsində razılaşmaların əldə olunmasına maneçilikdə ittiham edilir

Xəzər dənizinin səviyyəsinin 2050-ci ildən sonra yüksəlməsi ehtimal olunur

Azərbaycanla Gürcüstan arasında ikitərəfli əlaqələrin aktual istiqamətləri nəzərdən keçirilib

Avropa Mərkəzi Bankı avrozonada maliyyə riskləri ilə bağlı xəbərdarlıq edib

AzTU Fənlərarası Elm Reytinqdə yer alıb

Qəbələ Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində nümunəvi tələbələrin valideynləri mükafatlandırılıb VİDEO

Qəbələ Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində nümunəvi tələbələrin valideynləri mükafatlandırılıb VİDEO

DİM dövlət qulluğu üzrə imtahan verəcək namizədlərə müraciət edib

® “Birbank”ın “Böl-ödə” krediti ilə 15 min manatadək alış-verişi 6 ayadək komissiyasız hissələrə bölün

CECECO Türkiyənin Külək Enerjisi Assosiasiyası ilə memorandum imzalayıb

Ayxan Abbasov: Yeni müqavilə məsələsini AFFA rəhbərliyi ilə müzakirə edəcəyik

Azərbaycan Qazaxıstanla aqrar sahədə təcrübə mübadiləsi aparıb

İlk dəfə yığmaya dəvət alan futbolçu: Kumirim Kriştianu Ronaldudur - MÜSAHİBƏ

Konqoda Ebola epidemiyası rekord sürətlə yayılır və ölüm halları artır

Yaşar Gülər: Azərbaycanla əməkdaşlıq qarşılıqlı etimad əsasında güclənir

Hacı İsmayılov: Teatr Xadimləri İttifaqının əsas məqsədi Azərbaycan teatrının inkişafına töhfə verməkdir

Milli Məclisdə 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil olan qanun layihələrinin birinci oxunuşda müzakirəsi başa çatıb YENİLƏNİB VİDEO

Milli Məclisdə 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil olan qanun layihələrinin birinci oxunuşda müzakirəsi başa çatıb YENİLƏNİB VİDEO

Antalya hava limanında Azərbaycanın Türkiyəyə qardaşlıq dəstəyini əks etdirən əsər diqqət çəkir

Sankt-Peterburqda Azərbaycan dili və müasir nəsrinə dair kitablar təqdim olunub

Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində Nadir şah dövrünün əyanlarına məxsus çəpkən qorunur

Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin tabeliyində “Su və Meliorasiya üzrə Layihələndirmə və Elmi Tədqiqat İnstitutu”nun strukturunun, işçilərinin say həddinin, əməkhaqlarının (vəzifə maaşları, vəzifə maaşlarına əlavələr, mükafatlar və digər ödənişlər) məbləğlərinin təsdiq edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan-Gürcüstan iqtisadi tərəfdaşlığının inkişaf perspektivlərinə dair fikir mübadiləsi olub

Rusiyadan Antalyaya uçan sərnişin təyyarəsində bomba xəbərdarlığı edilib

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2023-cü il 28 dekabr tarixli 485 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət orqanlarının (qurumlarının) və yerli özünüidarəetmə orqanlarının istifadə etməli olduqları texnoloji avadanlığa və proqram təminatına dair tələblərə uyğunluğun müəyyənləşdirilməsi Qaydası”nda dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Xəzər regionu ilə Avropa arasında yaşıl enerji körpüsünə çevrilir - AÇIQLAMA

Ölkədaxili və beynəlxalq yük daşımalarını həyata keçirən sürücülər üçün imtahana qeydiyyat elan olunur

CECECO və ECOSF təmiz enerji sahəsində əməkdaşlıqla bağlı anlaşma memorandumu imzalayıblar

Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT Baş Assambleyasının və Təhlükəsizlik Şurasının rəsmi sənədi kimi yayılıb

İqtisadiyyat nazirinin Ağcabədidə vətəndaşlarla görüşünün vaxtı dəyişdirilib

COP31-in rəngarəng anları FOTOLARDA

“Bursaspor”: Toral Bayramova bir neçə ölkədən təkliflər var - EKSKLÜZİV

Qədim Bərdənin zəngin tarixi və memarlıq incisi – “Allah-Allah” türbəsi

Azərbaycan və macar dillərində ifa olunan “Pəncərə” mahnısına videoklip çəkilib VİDEO

Azərbaycan və macar dillərində ifa olunan “Pəncərə” mahnısına videoklip çəkilib VİDEO

Bakının ruhunu yaşadan memarlıq inciləri - FOTOREPORTAJ

İordaniyada helikopter qəzasında beş zabit xəsarət alıb

İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda şagirdin süni intellekt və IoT əsaslı layihəsi təqdim olunub

Mərkəzi Bankın nümayəndələri Xankəndidə vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

“AzerGold”un bölgələrdə formalaşdırdığı qabaqcıl KSM təcrübəsi Balakəndə də tətbiq ediləcək

Əyyub Quliyev: Beynəlxalq musiqi platformasında Azərbaycanı təmsil etmək qürurverici idi

AVRO-2028: Azərbaycan millisinin rəqibləri ilə bağlı səfər məhdudiyyətləri müəyyənləşib

Professor İsmayıl Məmmədlinin 80 illik yubileyi qeyd olunub

Kreml: APEC sammitində Putin ilə Tramp arasında tammiqyaslı danışıqlar gözlənilmir

Peşə Təhsili Forumu: Əmək bazarının yeni tələbləri və insan kapitalı

Botanika İnstitutu: Xarıbülbülün təbii mühitindən çıxarılması onun məhvinə səbəb ola bilər

Fransada etirazlar başlayandan 7184 nəfər polis nəzarətinə götürülüb, 466 etirazçı həbs olunub

BDU-nun nümayəndə heyəti Astanada III Beynəlxalq Strateji Tərəfdaşlar Forumunda iştirak edir

Ötən ay İqtisadiyyat Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə 53 minə yaxın müraciət daxil olub

Azərbaycan idmançıları muaytay üzrə dünya çempionatında üç medal qazanıblar

Bakının Sabunçu rayonunda evlərdən oğurluq edənlər saxlanılıblar

Sumqayıt Sənaye Parkında karton və kağız tullantılarının təkrar emalı müəssisəsi yaradılacaq

“Aston Villa” Amadu Onana ilə yeni müqavilə imzalayıb

Hesablama Palatasının növbəti il büdcəsinə dair məlumat ölkədə ilk dəfə nəticəəsaslı büdcə prinsipləri əsasında təqdim olunub

Zərərli qidalar uşaqların zehni sağlamlığına və idrak qabiliyyətinə mənfi təsir göstərir

Ekspert: COP31-in iqlim maliyyələşdirilməsi gündəliyi tamamilə bloklanıb

Azərbaycan Avropa ilə regional və regionlararası əməkdaşlığın mühüm tərəfdaşıdır - ŞƏRH

Mərkəzi Bank “ROX Capital Group” ilə gələcək əməkdaşlıq istiqamətləri üzrə fikir mübadiləsi aparıb

Qərbi Kaspi Universiteti beynəlxalq reytinqdə mövqeyini möhkəmləndirir

NASA-nın “Voyager-1” zondu kosmosda 49 il ərzində 26 milyard kilometr məsafə qət edib

Hava limanında itmiş baqajların izi ilə: Əşyalar sahiblərinə necə qaytarılır? - REPORTAJ VİDEO

Hava limanında itmiş baqajların izi ilə: Əşyalar sahiblərinə necə qaytarılır? - REPORTAJ VİDEO

Böyük Britaniyada onlarla xərçəng xəstəsinə illərlə normadan artıq kimyaterapiya tətbiq edilib

“Real Madrid” Arda Güler ilə müqavilənin müddətini uzadıb

Macarıstanda kilsə şkafında saxlanılan sümüyün krala məxsus olduğu DNT ilə təsdiqlənib

Süni intellekt dövrünün yeni bölgüsü: texnoloji elita formalaşır, işsizlik riski artır VİDEO

Süni intellekt dövrünün yeni bölgüsü: texnoloji elita formalaşır, işsizlik riski artır VİDEO

Azərbaycan və Avstriya XİN-ləri arasında siyasi məsləhətləşmələr keçirilib

® “PlayStation 5” udmaq istəyirdi, “Changan Q07” qazandı - “Sürətlə Yeni Mövsümə” lotereyasının qalibi danışdı

Putin və Trampın görüşü bu gün axşam saatlarında baş tuta bilər

“Globe Soccer Awards” 2026-cı il üzrə ən yaxşı futbolçu mükafatına namizədləri açıqlayıb

DİM aqrar sığorta fəaliyyəti üzrə ekspert imtahanı keçirib: 9 nəfər uğur qazanıb

Aksiyalardan yorulan Fransa polisi mövcud vəziyyətə etiraz edir

Ekspert: Nəqliyyat vasitələrinin texniki vəziyyəti daim diqqətdə saxlanılmalıdır

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 14 may tarixli 95 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan postmüharibə dövrünü yeni intibah mərhələsinə çevirib – ŞƏRH

Azərbaycan millisi FIFA reytinqində mövqeyini yaxşılaşdırıb