Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

“Əkinçi”nin prinsiplərindən rəqəmsal dövrədək

“Əkinçi”nin prinsiplərindən rəqəmsal dövrədək

Bakı, 22 iyul, AZƏRTAC

Azərbaycan milli mətbuatının əsası sayılan “Əkinçi” qəzeti yalnız XIX əsrin maarifçilik tribunası kimi deyil, həm də müasir rəqəmsal jurnalistikanın əsas dəyərlərinin tarixi başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi ilə nəşr olunan qəzetin ana dilinin qorunması, obyektivlik, maarifçilik və cəmiyyətə xidmət prinsipləri bu gün də rəqəmsal medianın qarşısında duran əsas çağırışlarla səsləşir. Texnologiyalar dəyişsə də, həqiqətin çatdırılması və ictimai şüurun formalaşdırılması missiyası dəyişməz qalır.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutu Mətbuat tarixi və publisistika şöbəsinin əməkdaşı Hacıməhəmməd Mahmudov deyib. O bildirib ki, 1875–1877-ci illərdə Həsən bəy Zərdabinin rəhbərliyi ilə nəşr olunan “Əkinçi” qəzeti Azərbaycanın ilk anadilli mətbuat orqanı olmaqla yanaşı, milli dirçəlişin, ictimai-siyasi və sosial-mədəni inkişafın istiqamətverici qüvvəsinə çevrilib. Qəzet feodal münasibətlərinə, dini xurafata və cəhalətə qarşı mübarizə apararaq xalqın maariflənməsinə və milli özünüdərk prosesinin formalaşmasına mühüm töhfə verib. M.F.Axundzadə, S.Ə.Şirvani və N.Vəzirov kimi görkəmli ziyalıların eyni ideya ətrafında birləşməsi də milli mətbuatın inkişafında mühüm rol oynayıb. XIX əsrin klassik çap mediası ilə XXI əsrin qlobal rəqəmsal jurnalistikası arasındakı əlaqənin aktuallığı, texnologiyalar dəyişsə də, əsas məqsədin eyni qalması ilə bağlıdır. “Əkinçi” zamanında informasiyanın insanları maarifləndirmək, həqiqəti əks etdirmək və ana dilini qoruyub saxlamaq funksiyası bu gün də rəqəmsal məkanda eynilə aktualdır. Keçmişin obyektivlik axtarışı modern dövrün saxta və yalan xəbərlərlə mübarizəsinə işıq tutur.

M.Hacıməhəmməd qeyd edib ki, “Əkinçi” qəzetinin başlıca prinsipləri fəaliyyət göstərdiyi qısa müddətdə milli mətbuatın həm ideoloji, həm də peşəkar sütunlarını inşa etdi. Qəzetin əsas xəttini maarifçilik və xəlqilik prinsipləri, elmi bilikləri rəsmi saray dilindən uzaq, xalqın başa düşdüyü sadə formaya salaraq cəmiyyəti savadlandırmaq təşkil edirdi. Həsən bəy Zərdabi ana dilinin saflığı və milli kimlik problemini ön plana çəkərək, ictimai düşüncəni ağır ərəb-fars tərkiblərindən təmizlənmiş Azərbaycan türkcəsi çevrəsində birləşdirdi. Bu addım milli mənlik və özünüdərk şüurunun oyanmasında hərəkətverici səbəb rolunu oynadı. Həmçinin qəzet çar Rusiyasının amansız senzura şəraitində belə özünün həqiqət və obyektivlik prinsipindən geri durmadı. Beləliklə, “Əkinçi” təkcə xəbər vasitəsi deyil, həm də milli jurnalistikanın dürüstlük, cəmiyyətə xidmət və ana dilinə hörmət kimi prinsipial dəyərlərinin əsasını qoyan bir qəzet oldu. “Əkinçi” ilə başlayan Azərbaycan mətbuat tarixi, ağır mexaniki çap maşınlarından bu günün qlobal rəqəmsal ekosisteminədək böyük bir texnoloji inkişaf yolu keçmişdir. XIX əsrdə qurğuşun hərflərlə çapdan internet portallarına, sosial şəbəkələrə keçid, informasiyanın günlərlə gecikməsi dövründən saniyələr içində qlobal auditoriyaya ötürülməsi dövrünə çatmaqla nəticələnib. Çap mətbuatının zaman və məkan kimi problemləri aradan qalxaraq, oxucunu passiv qəbuledicidən aktiv iştirakçıya çevirib.

Müsahibimizin sözlərinə görə, “Əkinçi” qəzetinin qarşısına qoyduğu klassik prinsiplər modern rəqəmsal dövrdə dəyişiklik prosesi keçirir. Keçmişin ənənəvi maarifçilik vəzifəsi bu gün böyük informasiya məkanında faydalı və etibarlı məlumatı seçib vizuallaşdıran müasir data-jurnalistikası formatı ilə əvəzlənib. Həsən bəy Zərdabinin ana dilinin saflığı uğrunda apardığı mübarizə isə bu gün rəqəmsal arenada sosial şəbəkələrin yaratdığı ciddi dil xətalarına və sürətli internet trendlərinə qarşı virtual müstəvidə davam edir. Azərbaycan dilinin internet platformalarında və rəqəmsal mediada düzgün qorunması qəzetin milli kimlik ideyasının birbaşa davamıdır. Ən kritik kəsişmə nöqtəsi isə obyektivlik məsələsində özünü büruzə verir. “Əkinçi”nin çar senzurasına və təzyiqlərinə qarşı nümayiş etdirdiyi cəsarətli dürüstlük xətti, XXI əsrdə qlobal təhlükəyə çevrilən saxta xəbərlərə qarşı yönəlmiş rəqəmsal fakt-yoxlama mexanizmlərinin əsas təməlini təşkil edir. Media formatları texnoloji cəhətdən nə qədər köklü dəyişsə də, dezinformasiya ilə mübarizədə tətbiq olunan peşəkar etika və obyektiv həqiqətin cəmiyyətə ötürülməsi məsuliyyəti keçmişdən gələn və gələcəyi şərtləndirən başlıca dəyərdir. “Əkinçi” qəzetinin təməlini qoyduğu milli mətbuat prinsipləri, XIX əsrin mexaniki çap maşınlarından XXI əsrin rəqəmsal ekosisteminədək keçən tarixi təkamül yolunda öz dəyərini və aktuallığını tamamilə qoruyub. Zaman keçdikcə media alətləri, xəbərin ötürülmə sürəti və auditoriyanın formatı köklü şəkildə dəyişsə də, jurnalistikanın cəmiyyət qarşısındakı fundamental maarifçilik missiyası və peşəkar məsuliyyəti sabit qalır.

“Azərbaycan mətbuatı texnoloji baxımdan böyük inkişaf yolu keçsə də, “Əkinçi”dən miras qalan ana dilinin qorunması, obyektivlik, milli kimlik, cəmiyyətə xidmət və peşəkar məsuliyyət prinsipləri bu gün də öz aktuallığını saxlayır. Klassik mətbuat irsi ilə rəqəmsal innovasiyaların vəhdəti gələcək Azərbaycan mediasının uğurlu inkişafının əsas şərtlərindən biridir”, - deyə Hacıməhəmməd Mahmudov fikrini yekunlaşdırıb.

Müxbir - Tünzalə Zeyvəliyeva

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Hörmüz boğazı yaxınlığında 24 saat ərzində dördüncü tanker minaya düşüb

Media: “Nvidia” Censen Huanqı yenidən şirkət rəhbərliyinə qaytarmağı planlaşdırmır

Hakan Fidan: Türkiyə Qara dəniz vasitəsilə taxıl daşımalarının bərpası üçün danışıqlar aparır

Fransada genişmiqyaslı tətil və etiraz aksiyaları gözlənilir

Kiyevin körpüləri ballistik raketlərlə vurulub

UEFA Millətlər Liqası: Almaniya millisi Niderlanda böyük hesabla qalib gəlib

Kreml Putin, Tramp və Si Cinpinin mümkün görüşünün təfərrüatlarını açıqlayıb

Kuşner: Ukrayna münaqişəsinin davamlı həlli üçün təhlükəsizlik zəmanətləri vacibdir

Şabranda yük maşını minik avtomobili ilə toqquşub, iki nəfər xəsarət alıb

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında Milli Dirçəliş Günü ilə bağlı paylaşım edilib

Filarmoniyada “Səsimiz səsindir, Humay!” adlı xeyriyyə axşamı

Ukrayna, ABŞ və Avropa nümayəndələri münaqişənin tənzimlənməsini müzakirə ediblər

Azərbaycan millisi Andorraya qalib gəlib, Emin Mahmudov yığmadakı karyerasını bitirib

Tbilisidə Mirzə Şəfi Vazehin doğum günü qeyd olunub

Ukraynanın Zaporojye vilayətinə aviazərbələr nəticəsində ölənlərin sayı 72 nəfərə çatıb

Aİ-nin beş ölkəsi Ruandada deportasiya olunacaq miqrantlar üçün mərkəz yaratmaq barədə razılığa gəlib

Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında iştirak edib

Emin Mahmudov millidə son oyununa çıxıb

Seul üçtərəfli görüşün Koreya yarımadasında sülhə töhfə verəcəyinə ümid edir

“Azərbaycan” qəzetində şəhid Elgün İsmayılov adına ənənəvi yaradıcılıq müsabiqəsinə yekun vurulub

Boğaziçi Universitetində “Azərbaycan Mədəni İrs Səyahəti II – Xarıbülbülün oyanışı” adlı tədbir keçirilib

Biləsuvarda VI Hind quşu festivalı təşkil olunacaq

Culfada baş verən yol qəzasında 72 yaşlı qadın ağır xəsarət alıb

Mao Nin: Üçtərəfli görüşdə liderlər dünyada sülhün qorunmasını müzakirə edəcəklər

İsmayıllının dağ kəndində qaz problemi - “Azəriqaz” məsələyə münasibət bildirdi

Avropanın beş ölkəsi Ruandada miqrantlar üçün geriqaytarma mərkəzinin yaradılmasını planlaşdırır

Samara azərbaycanlılarının dəstəyi ilə “Gənc qvardiya”nın üzvü Əli Dadaşov haqqında film çəkilib

Tramp Çinə səfəri zamanı Kim Çen Inla görüşə biləcəyini açıqlayıb

Belarusda “Nar bayramı”na həsr olunan tədbir keçirilib VİDEO

Belarusda “Nar bayramı”na həsr olunan tədbir keçirilib VİDEO

Tramp Si Cinpin və Putinlə görüşdə Ukraynadakı müharibəni müzakirə edəcəyini bildirib

Milli Məclisin plenar iclasında 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin müzakirəsinə başlanıb YENİLƏNİB

Qütb burulğanının erkən dağılması Avropa və Asiyada kəskin soyuqlara səbəb ola bilər

“Lulla”nın həmtəsisçisi: Məqsədimiz uşaqlara ana dilini sevdirməkdir

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahilboyu ərazilərində torpaqların idarə olunması Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə həvalə edilib

Naxçıvan Dövlət Universitetində Pakistanla birgə Kənd Təsərrüfatı üzrə Araşdırma Mərkəzi yaradıla bilər

Dublin sammiti Azərbaycanın Avropa ilə siyasi və iqtisadi əməkdaşlığının genişləndirilməsi baxımından mühüm platformadır - ŞƏRH

İƏT Nazirlər Şurasının iclasında Azərbaycanın regionda davamlı sülhün təmin olunması istiqamətindəki səylərindən bəhs edilib

İlhan İşbaş: Azərbaycanın enerji və nəqliyyat sahəsində Avropa üçün strateji əhəmiyyəti artır

Lənkəranın tarixi, təbiəti və memarlıq incisi – Dairəvi qala

Muxtar respublikada payızlıq taxıl əkini 2 dəfəyə yaxın artıb

COP31-in sədri Azərbaycan pavilyonunu ziyarət edib

Dublin görüşü Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin və regional əməkdaşlığın inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir RƏY

Sosial və İqtisadi məsələlər üzrə Üçtərəfli Komissiyanın iclası olub

Qazaxıstanla Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi 306 milyon dolları ötüb

Xəzər sahilinin vahid idarəetmə modeli iqtisadi səmərəlilik və ekoloji dayanıqlığı gücləndirə bilər - ŞƏRH

Məktəb direktorlarının işə qəbulu müsabiqəsində 463 namizəd uğur qazanıb

Aydın Talıbzadə: Teatrda ənənə ilə yeniliyin balansı qorunmalıdır

BMT avtonom silahların qadağan edilməsi üçün beynəlxalq müqavilənin imzalanmasına çağırıb

Nüfuzlu turnirdə avtomobil qazanan tennisçinin sürücülük vəsiqəsi yoxdur

Bakıda “X Beynəlxalq Bankçılıq Forumu 2026” keçiriləcək

COP31-də Xəzər dənizinin problemləri müzakirə olunub

Ceyhun Bayramov britaniyalı həmkarı ilə regional təhlükəsizliyi və ikitərəfli əməkdaşlığı müzakirə edib

Gələcəyin peşələri və insan kapitalı: Bakıda Milli Məşğulluq Forumu təşkil olunub VİDEO

Gələcəyin peşələri və insan kapitalı: Bakıda Milli Məşğulluq Forumu təşkil olunub VİDEO

Süni intellektin cəmiyyətə təsiri və təhlükəsiz istifadəsi araşdırılır

BDU Gürcüstanın 5 universiteti ilə əməkdaşlığa başlayır

ABRSM nümayəndəsi Bakı şəhərinin musiqi və incəsənət məktəblərinə olub

Valideynlərlə əməkdaşlığa həsr olunmuş konfranslar yekunlaşıb

Qazaxıstan gələn il Çinlə üçüncü dəmir yolu sərhəd-keçid məntəqəsini açmağı planlaşdırır

Azərbaycana marağın artması ölkəmizin beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi töhfə ilə sıx bağlıdır - ŞƏRH

® Ədliyyə işçilərinə özəl – 3 faiz endirimli, komissiyasız kredit

Avropa İttifaqı və FED “UniCredit”in “Commerzbank”ı satın almasına razılıq verib

Aytən Eynalova: Azərbaycanda artıq üç ildən çoxdur ki, dəstəkli məşğulluq modeli tətbiq olunur

İntellektual bölmələrdə yeni mərhələ: texnologiya peşəkarlarının potensialından daha geniş istifadə olunacaq

Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının Şurasına üzv seçilib

Daşınmaz əmlakın qeydiyyatı məsələləri ilə bağlı vətəndaşların müraciətləri dinləniləcək

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

COP29-un prezidenti: Meşələrin qorunması gələcəyimizin təminat altına alınması deməkdir

Qara dənizdə batan gəmidə aralarında 4 azərbaycanlının da olduğu heyət üzvləri xilas edilib

Cənubi Qafqazda baş verən dəyişikliklər Avropa ilə əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə zəmin yaradır – RƏY

Bakıda saxta "İvanovka" məhsulları istehsal edən sex bağlanıb VİDEO

Bakıda saxta "İvanovka" məhsulları istehsal edən sex bağlanıb VİDEO

Akademik Əhəd Canəhmədovun elmi xidmətləri beynəlxalq mükafatla qiymətləndirilib

Bakı–Xankəndi Azərbaycan Velosiped Yarışına hazırlıq məsələləri müzakirə edilib

“Bir pəncərə” sistemi Azərbaycanın qlobal rəqəmsal logistika mərkəzinə çevrilməsinə yeni imkanlar yaradır – ŞƏRH

Qəlbində muğam sevgisi, səsində Qarabağın ruhu – böyük səhnələrə addımlayan Fatimə Kərimova VİDEO

Qəlbində muğam sevgisi, səsində Qarabağın ruhu – böyük səhnələrə addımlayan Fatimə Kərimova VİDEO

® “Expresspay” terminallarında 500 manat üzəri nağd ödənişlərdə yenilik

Azərbaycan və ABŞ güləş federasiyaları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi müzakirə edilib

Azərbaycan Avropa ilə dialoqda yeni mərhələyə hazırlaşır: Bakı sammiti nə vəd edir?

Qusarda 6 yaşayış məntəqəsini birləşdirən avtomobil yolunun təmiri davam edir VİDEO

Qusarda 6 yaşayış məntəqəsini birləşdirən avtomobil yolunun təmiri davam edir VİDEO

COP31-də Ermənistanın törətdiyi ekosiddən bəhs edən “Bir ovuc dünya” sənədli filmi nümayiş olunub

"Süni intellekt və əmək bazarı: İşlər yox olur, yoxsa dəyişir?" - panel sessiya VİDEO

"Süni intellekt və əmək bazarı: İşlər yox olur, yoxsa dəyişir?" - panel sessiya VİDEO

Argentinada başına top dəyən futbolçu vəfat edib

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Milli Paralimpiya Komitəsi beynəlxalq idman seminarında təmsil olunub

Narkomanlığa qarşı mübarizədə dövlət və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının əməkdaşlığı genişləndirilir

Tbilisidə Azərbaycan universitetlərinin təhsil sərgisi təşkil ediləcək

Respublika fənn olimpiadalarında iştirak üçün son iki gün

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2003-cü il 8 fevral tarixli 18 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Peşə fəaliyyətinin ayrı-ayrı növləri və yüksək təhlükə mənbəyi ilə bağlı olan fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin dövlət narkoloji tibb müəssisəsində tibbi müayinədən (tibbi yoxlamadan) keçməsi Qaydası”nda dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 12 oktyabr tarixli 427 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İnternet telekommunikasiya xidməti göstərən operatorların və provayderlərin uçotunun aparılması Qaydası”nda dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

537 nömrəli marşrutun hərəkət sxemi dəyişdirilib VİDEO

537 nömrəli marşrutun hərəkət sxemi dəyişdirilib VİDEO

Binəqədidə restoranda baş verən yanğın söndürülüb - FOTOLAR YENİLƏNİB VİDEO

Binəqədidə restoranda baş verən yanğın söndürülüb - FOTOLAR YENİLƏNİB VİDEO

Azərbaycan-Böyük Britaniya münasibətləri qarşılıqlı etimad üzərində qurulub ŞƏRH

Elm və Təhsil Nazirliyinə 15 gündə 27 mindən çox müraciət daxil olub

Anatomiya Muzeyinin ən qədim eksponatları: mumiyalanmış insan qalıqları

Prezident İlham Əliyevin Dublin görüşləri Azərbaycanın Avropa siyasi arxitekturasında güclənən mövqeyinin bariz nümunəsidir

Dublin Bəyannaməsinə dair şərh:Böyük Britaniya Orta Dəhlizə daha çox maraq göstərir

Macarıstanda mənzil bazarında qiymət artımı yavaşlayıb, icarə haqları azalıb

Gələn il daha 15 müəssisənin “Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına dəstək” proqramına qəbulu nəzərdə tutulub VİDEO

Gələn il daha 15 müəssisənin “Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına dəstək” proqramına qəbulu nəzərdə tutulub VİDEO

Muxtar Babayev: İqlim maliyyəsi ölkələr üçün əlverişli və əlçatan olmalıdır

Dublində Naxçıvan dəmir yolu layihəsinə diqqət yetirilməsi onun beynəlxalq əhəmiyyətini yenidən gündəmə gətirir - ŞƏRH

Bakıda keçiriləcək bal yarmarkasının tarixi və yeri dəyişdirilib