Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

DİFFAMASİYA: HƏR KƏS ONUN QURBANI OLA BİLƏR!

Avropa Şurasının baş katibi Terri Devis bu yaxınlarda həmin təşkilatın üzvü olan ölkələrə müraciətlə jurnalistlərin diffamasiyaya görə cinayət təqibini qanunvericilik yolu ilə ləğv etməyə çağırmışdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, diffamasiya dedikdə, böhtan xarakterli olmaya biləcək ləkələyici məlumatların yayılması və ya mətbuatda biabır etmə, yəni cinayət qanunvericiliyində böhtana yaxın cinayət kimi səciyyələndirilən hərəkətlər başa düşülür. Qərbdə diffamasiya mətbuat haqqında qanunvericiliyə qarşı cinayət (Fransa sistemi), yaxud böhtanın xüsusi halı (Almaniya sistemi) hesab edilir (bu barədə Vikipediyada - sərbəst ensiklopediyada oxumaq olar).

Kiber-diffamasiyanın qurbanlarından biri ABŞ-ın ərəb mənşəli fəallarından Navar Şora olmuşdur. O, özünün elektron poçtuna qəzəblənmiş həmvətənlərinin göndərdiyi məktubları oxuyandan sonra başa düşmüşdü ki, yəhudilərin və amerikalıların nifrət etdiyi adamların siyahısına daxil edilmişdir. Respondentlər Navar Şoranın ünvanından göndərilmiş elektron məktuba istinad edirdilər. Sonradan məlum olmuşdur ki, həmin məktubları o, yazmamış və təbii ki, göndərməmişdir. Diffamasiyanın yeni, məkrli formasının qurbanı olmuş Navar Şora özünü təmizə çıxarmaq üçün uzun müddət çalışmalı olmuşdur.

Rusiyada ən populyar nəşrlərdən biri olan “Otdoxni” jurnalında bu yaxınlarda dərc edilmiş məlumatda deyilirdi ki, ilk kosmonavt Yuri Qaqarinin qızları Qalina və Yelena Qaqarinalar öz atalarının şərəf və ləyaqətini qorumaq üçün Moskvanın Babuşkin rayon məhkəməsinə iddia ərizəsi ilə müraciət etmişlər. Qızların fikrincə, “Qaqarinin nəvəsi” adlı filmin süjeti həqiqətə uyğun deyildir və onların atasının adından qanunsuz istifadə edilmiş və onu ləkələmişlər. Məhkəmə filmin müəlliflərinin kosmonavtın adından istifadə etmələrinə qadağa qoymuş və eyni zamanda, iddiaçılara vurulmuş mənəvi ziyana görə onların hər birinə 5 min rubl ödənilməsi barədə qərar çıxarmışdır.

Belə misallardan çox gətirmək olar. Bəzən insanın nüfuzuna vurulmuş ziyanın əvəzinin ödənilməsi artıq mümkün olmur. Bu, diffamasiyaya aiddir. Lakin bəzi jurnalistlərin söylədikləri, onların fikirləri, o cümlədən yolverilməz formada ifadə edilmiş, bəzən küçə söyüşləri ilə dolu olan, şəxsiyyəti ləkələyən hərəkətləri diffamasiyaya aid edilə bilməz. Üstəlik, “kompromat” həqiqətə uyğun olmadıqda, bu, artıq qərəzli böhtan və xuliqanlıqdır, belə hərəkətlər Cinayət Məcəlləsinin təsir dairəsinə aiddir.

Qeyd etmək lazımdır ki, Aİ üzvü olan dövlətlərin üçdəbirindən çoxunda diffamasiyaya görə cəza tədbirləri nəzərdə tutulmuşdur və çox vaxt bu qanunlardan tənqidin qarşısını almaq üçün istifadə edilir.

Rusiya Dövlət Duması sədrinin birinci müavini Lyubov Sliska Terri Devisin müraciətinə cavab olaraq demişdir: “Bizdə sifarişli yazıların dərc edilməsinin geniş yayılması məlum faktdır; konkret siyasətçilərə qarşı sifarişli məqalələr yazılır - bəzi siyasətçilər başqalarına qarşı bu cür materiallar sifariş verir və bu halda jurnalistlərdən istifadə edirlər. Bu praktikaya son qoyulmayınca, jurnalistlərin diffamasiyaya görə məsuliyyətini də ləğv etmək olmaz”. Bax belə - qısa və aydın.

Bütün postsovet məkanındakı jurnalistlərin əsas problemi söz azadlığı ilə öz sözlərinə görə məsuliyyət daşımaq arasında tarazlıq yaratmağı bacarmamalarıdır. Heç kimə sirr deyil ki, Azərbaycanda bəzi jurnalistlər pul qazanmaq xatirinə bilə-bilə yalan, haqsız informasiya, başqa sözlə desək, böhtan yaymaqla məşğul olduqlarına görə müttəhimlər kürsüsündə əyləşməli olublar, çünki bizim qanunvericilikdə böhtana görə cəza nəzərdə tutulmuşdur. Bu halda mətbuatda meydanoxuyucu davranış ən azı öz biznesinin təmiz və şəffaf olmasını nəzərdə tutmalıdır. Amma təəssüf ki, əslində belə deyil.

Prezidentin İcra Aparatının ictimai-siyasi məsələlər şöbəsinin müdiri Əli Həsənov jurnalistlərin həbs edilməsi ilə əlaqədar bəzi kütləvi informasiya vasitələrinin çıxışlarını şərh edərkən demişdir: “Azərbaycan hüquqi dövlətdir, qanun qarşısında hamı bərabərdir, heç kəsin hüquqları başqalarının hüquqlarından artıq deyil və heç kəsin başqalarının hüquqlarını tapdalamağa haqqı yoxdur. Bu, hamıya, jurnalistlərə də, məmurlara da, başqa peşələrin nümayəndələrinə də aiddir”.

Mətbuat Şurasının sədri Əflatun Amaşov da bu fikirlə razıdır: “Qanun qarşısında hamı bərabərdir. Öz səhifələrində təhqiramiz ifadələrə yer vermiş qəzetin jurnalistikaya heç bir aidiyyəti yoxdur”.

Bu yaxınlarda Azərbaycanda keçirilmiş beynəlxalq konfransda ölkəmizdə söz və mətbuat azadlığının beynəlxalq qanunlar kontekstində müzakirə olunmasının aktuallığı qeyd edilmişdir.

Həmin konfransda çıxış edən Əli Həsənov bildirmişdir ki, Azərbaycanda 30 min jurnalist var, onlardan 9 nəfəri həbs edilmişdir və “burada iqtidar tərəfindən söz azadlığının pozulması barədə söhbət belə ola bilməz. Üstəlik, Azərbaycanda 3500-ə yaxın KİV fəaliyyət göstərir. Məgər bu, ölkəmizdə mətbuat azadlığını birbaşa təsdiq etmirmi?!”.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev həmin konfransın iştirakçılarına müraciətində Azərbaycanda gedən demokratik proseslərdən söz açaraq məxsusi qeyd etmişdir: “Cəmiyyətdə sağlam tənqidə dözümlü münasibət yaradılması, mətbuatın maddi-texniki bazasının və peşəkarlığının yüksəldilməsi, jurnalistlərin etik normalara əməletmə vərdişlərinin gücləndirilməsi həm dövlət, həm də jurnalist təşkilatları qarşısında çox mühüm vəzifələr qoyur. Demokratik cəmiyyətin inkişafına xidmət edən müstəqil mətbuatın formalaşdırılması və inkişafı bu işə bütün aidiyyəti qurumların xüsusi və məsuliyyətli yanaşmasını tələb edir”.

Əli Həsənov Azərbaycanın diffamasiya haqqında qanun qəbul etməyə hazır olması məsələsinə toxunaraq demişdir ki, bu addımı atmaq hələ tezdir, çünki obyektiv şərait və Azərbaycanda jurnalistlərin peşəkarlıq səviyyəsinin aşağı olması bunu etməyə hələ imkan vermir. Ə.Həsənov onu da qeyd etmişdir ki, Avropanın inkişaf etmiş demokratik dövlətləri belə bir qanunu, ilk növbədə, öz ölkələrində qəbul etməklə Azərbaycana nümunə göstərsələr pis olmazdı.

Biz isə öz tərəfimizdən əlavə etmək istərdik ki, həmin dövlətlər ölkəmizi hüquqi məsələlərin sınaq poliqonuna çevirməsinlər.

Həbsdə olan hər bir jurnalistin taleyi Azərbaycan hökumətini çox narahat edir. Bununla belə, qanunlara bütün vətəndaşlar tərəfindən riayət edilməsi, başqalarının hüquqlarına hörmətlə yanaşmaq hüquqi dövlətin əsas tələbidir.

Ə.Həsənov demişdir: “Beynəlxalq strukturların jurnalistlərin həbs edilməsi məsələsinin necə təqdim etmələrindən asılı olmayaraq, biz özbaşınalığa və anarxiyaya yol verə bilmərik və eyni zamanda, bir peşəyə mənsub olan insanların hüquqlarını başqa peşə hesabına məhdudlaşdıra bilmərik. Söz azadlığı, mətbuat azadlığı ilə insanların təhqir edilməsi, onların şərəf və ləyaqətinin açaldılması arasında heç bir əlaqə yoxdur”.

Azərbaycan Prezidentinin İcra Aparatının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyev “Demokratiya yolunda: irs haqqında düşünərkən” adlı kitabında yazır: “Müxalifət kütləvi informasiya vasitələri ictimai rəyin bir növ inteqratoru rolu oynamalı olduğu halda, onlar xeyli dərəcədə saxta ideyalar təklif edirdi. Bunlar isə nəinki geniş ictimai dəstək tapmır, əksinə, ölkədə görülən, demək olar, bütün işlərə qara yaxmaq cəhdlərinə görə əhalini özünə qarşı qaldırdı. Belə mövqeyin səhvliyi həm də adət halını almış “kompromat müharibəsi”ndə idi”.

Müxalifət KİV-ləri hətta həm iqtidarın, həm də müxalifətin ünvanına kəskin tənqidi məqalələri ilə tanınan “Monitor” jurnalının redaktoru Elmar Hüseynovun ölümündə də məhz iqtidarı günahlandırırdı. Bu, çox ciddi fitnəkarlıq idi. Ona görə də diffamasiya haqqında qanun qəbul etməklə biz özümüz də istəmədən onlarca bu cür qətllərə zəmin yaratmış olarıq deyənlər tamamilə haqlıdırlar.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Fransadakı aksiyalarda prezident Makronun istefası tələb olunacaq

“Morgan Stanley” qlobal səhmlər üzrə investisiya mövqeyini artırıb

AzTU-da əcnəbi tələbələrlə görüş olub

Zaur Əliyev: Qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi aqrar sektor mütəxəssislərindən fərqli bilik və bacarıqlar tələb edir

Sahibə Qafarova: Əhalinin gəlirlərinin artırılması üçün tədbirlər görülür

Yuxusuzluğun aradan qaldırılmasında xalq təbabətində istifadə olunan bitkilər

“Anthropic”in IPO-su süni intellekt sektoru üçün mühüm sınaq olacaq

Azərbaycanda 140 nəfər enerji idarəçisi olmaq hüququ qazanıb

İran Hörmüz boğazının açılması üçün möhləti iki günə endirib

Azad edilmiş ərazilərdə daha 1459,5 hektar sahə minalardan təmizlənib

Qızıl yeni həftəyə ucuzlaşma ilə başlayıb

İspaniyanın Kanar adalarına iki gün ərzində 2000-dən çox miqrant gəlib

Qərbi Azərbaycanda tarixi abidələrimiz - Becni qalası

“Sea Breeze”də “Türk dünyası – 2026” beynəlxalq idman rəqsləri müsabiqəsi keçirilib

Bölgə kitabxanalarının əməkdaşları rəqəmsal yeniliklər və elektron resurslarla tanış edilib

Misir Aralıq dənizindəki yeni qaz yatağında hasilata başlayıb

Parisdə və ətraf ərazilərdə təhsil müəssisələrinin yaxınlığında aksiyalar qadağan edilib

İran neftinin tədarükü dayandıqdan sonra Çin zavodları İraqa üz tutub

Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edilib VİDEO

Paytaxtda avtoxuliqanlıq edən sürücü həbs edilib VİDEO

MDU-da elmi fəaliyyət stimullaşdırılır: 100-ə yaxın əməkdaş mükafatlandırılıb

“Goldman Sachs”: Neft bazarında kifayət qədər böyük təklif artıqlığı yarana bilər

Vətən müharibəsində həkimin yaddaşından silinməyən an: “Mən Daşaltıdan gəlirəm, Şuşaya yaxınlaşmışıq”

Cavid Qurbanov: Müasir əmək bazarının tələblərinə cavab verən insan kapitalının formalaşdırılması prioritetdir VİDEO

Cavid Qurbanov: Müasir əmək bazarının tələblərinə cavab verən insan kapitalının formalaşdırılması prioritetdir VİDEO

Qəbələdə məktəblilərə öz hüquqları barədə ətraflı məlumat verilib

Baş prokuror Kamran Əliyev Argentinanın ədliyyə naziri ilə görüşüb

Antonio Quterreş Rohingya müsəlmanlarının hüquqlarını bərpa etməyə çağırıb

Krım körpüsünün bağlanması qatarların hərəkətində gecikmələrə səbəb olub

Futbolçular niyə meydanda huşunu itirir? – İdman həkimi ilə müsahibə

Deputat: Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərində yeni mərhələ başlayır

Nazir müavini: Bu ilin 10 ayında 164 mindən çox şəxs işlə təmin edilib VİDEO

Nazir müavini: Bu ilin 10 ayında 164 mindən çox şəxs işlə təmin edilib VİDEO

İstanbulda Azərbaycanın investisiya imkanlarına dair tədbir olub

Milli Məclisdə 2027-cı ilin dövlət büdcəsi və büdcə zərfinə daxil olan qanun layihələrinin müzakirəsinə başlanılıb

Xaçmazda minik avtomobili aşıb, sürücü ölüb, dörd nəfər xəsarət alıb

Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda keçirdiyi görüşlər Azərbaycanın artan nüfuzunun göstəricisidir - ŞƏRH

“Amazon” şirkətinin 40 internet peykini daşıyan raketin missiyası uğursuz olub

Rəşad Mustafayev: Əmək bazarında dəyişikliklərin miqyası və sürəti artıq gündəlik həyatımızda hiss olunur VİDEO

Rəşad Mustafayev: Əmək bazarında dəyişikliklərin miqyası və sürəti artıq gündəlik həyatımızda hiss olunur VİDEO

Şeremetyevo hava limanında uçuşlara qoyulan məhdudiyyətlər aradan qaldırılıb

Həftəsonu ölkə ərazisində 59 cinayətin açılması təmin olunub

Ombudsman beynəlxalq ictimaiyyəti Azərbaycanda humanitar minatəmizləmə fəaliyyətinə dəstəyi gücləndirməyə çağırıb

Ronaldinyo 11 illik fasilədən sonra futbola qayıdıb

Azərbaycan-Cənubi Qafqazın tolerantlıq oazisi – MƏQALƏ

Ucar məktəbliləri ilə vətənpərvərlik və sağlam həyat tərzi mövzusunda görüş təşkil olunub

ABŞ doqquz tərəfdaş ölkə ilə süni intellektin təhlükəsizliyinə dair saziş imzalayıb

İngiltərə millisi ilkə imza atıb, İspaniyanın uğurlu seriyası başa çatıb

Şahdağda qar örtüyünün hündürlüyü 20 santimetrdir - FAKTİKİ HAVA

Urxan Ələkbərov: Azərbaycan dövlət idarəçiliyi sahəsində innovativ təcrübəsi ilə beynəlxalq maraq doğurur

İdarəçilik Akademiyası Qazaxıstanın dövlət qulluqçuları üçün növbəti təlim-təcrübə proqramına başlayır

İraq mediasında Zəfər Günü və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa işləri barədə məqalələr dərc olunub

NASA-nın “Voyager-1” zondu kosmosda 26 milyard kilometr məsafə qət edir

Qızıl və gümüş ucuzlaşıb VİDEO

Qızıl və gümüş ucuzlaşıb VİDEO

Bakıda güclü külək nəticəsində 32 ağac sınıb, 36 ağacın budaqları qırılıb

Birjalarda neftin qiyməti müxtəlif istiqamətlərdə dəyişib VİDEO

Birjalarda neftin qiyməti müxtəlif istiqamətlərdə dəyişib VİDEO

COP31-də bu gün elm, sənaye və texnologiya məsələlərinə həsr olunub

İlin son sınağı: Azərbaycan millisi Andorra ilə qarşılaşacaq

FHN: Ötən həftə ərzində 182 yanğına çıxış olub, 61 nəfər xilas edilib VİDEO

FHN: Ötən həftə ərzində 182 yanğına çıxış olub, 61 nəfər xilas edilib VİDEO

ABŞ Putin, Tramp və Si Cinpin arasında noyabrın 19-da keçiriləcək görüşü təsdiqləyib

16 noyabr Beynəlxalq Tolerantlıq Günüdür

Dövlət sərhədini pozmağa cəhd edən paratrike tipli uçuş aparatı zərərsizləşdirilib VİDEO

Dövlət sərhədini pozmağa cəhd edən paratrike tipli uçuş aparatı zərərsizləşdirilib VİDEO

Hazırda Bakıda bir neçə istiqamətdə nəqliyyatın hərəkətində sıxlıq yaranıb

Paytaxtda qızıl-zinət əşyaları və mobil telefon oğurlayan şəxslər saxlanılıblar

Tailandda baş verən yanğın nəticəsində 11 nəfər həlak olub

Husilər Yəmənin müvəqqəti paytaxtı Ədənə doğru irəliləyirlər

Fon der Lyayen: Avropa Ukrayna ilə bağlı sülh danışıqlarında iştirak edəcək

SEPAH Bəhreyndə ABŞ radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdiyini bildirib

Tramp ABŞ-də aviasiya sistemindəki problemlərə görə Bayden administrasiyasını günahlandırıb

Azərbaycan filmi Haaqa Beynəlxalq Film Festivalının qalibi olub

FT: Jensen Huanqın “Nvidia”nın rəhbərliyinə qayıtması üçün kampaniya aparılır

Husilər Ər-Riyad yaxınlığında neft obyektlərinə zərbə endiriblər

ABŞ-nin təyyarədaşıyan gəmisi bir sutka ərzində Yaxın Şərqə çatacaq

UEFA Millətlər Liqası: İngiltərə yığması İspaniyanı məğlub edib

“Tesla” “Cybercab” robotaksilərini şəxsi istifadə üçün satışa çıxarıb

Hörmüz boğazında tanker minaya düşərək yanıb

Bir əsrlik radio, 70 illik televiziya: Heydər Əliyev Sarayında “Yubiley gecəsi” FOTO

Bakıda aşan ağac səbəbindən evdə köməksiz vəziyyətdə qalan iki nəfər xilas edilib

İran XİN: ABŞ-nin Tehranın tələblərinə cavabları praktik deyil

Frankofoniya sammitində birlik çağırışı: Konqo və Ruanda arasında baş katib postu uğrunda gərginlik

Bu gün Avropa ölkələri Azərbaycanla əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha dərindən anlayırlar - ŞƏRH

ABŞ-də 10 mindən çox reysin ləğvindən sonra uçuşlara nəzarət sisteminin yenilənməsi gündəmə gəlib

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb VİDEO

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb VİDEO

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı

Bakıda küləyin sürəti 28 m/s-dək güclənib, Xınalığa və Şahdağa qar yağır - FAKTİKİ HAVA

“Mercedes-Benz” Almaniyadakı bəzi zavodlarını bağlamaq planını nəzərdən keçirir

İndoneziyada tufanlar nəticəsində 500-ə yaxın bina zərər görüb

Şon Daffi: ABŞ-də 10 mindən çox reysin ləğvinə səbəb olan nasaz qurğu aşkarlanıb

İsveç şahzadəsi Madlen uşaq serialını təqdim edib

Azərbaycan gimnastı gənclər arasında Dünya çempionatında tarixi bürünc medal qazanıb

Budapeştdə üçüncü Azərbaycan nar festivalı keçirilib

Estoniya Rusiya ilə sərhəd-keçid məntəqələrini bağlayacaq

Danimarkada milyon krondan çox qiyməti olan “Pokémon” kartlarını oğurlayıblar

Almaniyada görkəmli bəstəkar Arif Mirzəyevin xatirəsi anılıb

Gəncədə bağlı qapı arxasında köməksiz qalan azyaşlı xilas edilib VİDEO

Gəncədə bağlı qapı arxasında köməksiz qalan azyaşlı xilas edilib VİDEO

“Kür” komandasının baş məşqçisi: “Çair” komandası ilə cavab qarşılaşmasında həndbolçularımız bacardıqlarını etdilər

Bu saata olan əsas xəbərlər

Prezident İlham Əliyev: Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur

Prezident: Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır

Husilər 600 Yəmən əsgərinin azad edildiyini açıqlayıblar

Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə

Mixail Ulyanov: Digər ölkələr nüvə sınaqlarını bərpa etsə, Rusiya cavab tədbiri görəcək

Ölkə ərazisində küləkli hava şəraiti müşahidə olunur - FAKTİKİ HAVA

WP: ABŞ aviasiya tənzimləyicisi modernləşdirmə səbəbindən pozuntular riski barədə xəbərdarlıq alıb