Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Anemiyanın səbəbləri və onunla mübarizə

Anemiyanın səbəbləri və onunla mübarizə

Bakı, 23 fevral, AZƏRTAC

Qansızlıq, tibbi dildə anemiya, qanda oksigeni toxumalara daşıyan hemoqlobinin normadan aşağı düşməsi ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Hemoqlobin eritrositlərin, yəni qırmızı qan hüceyrələrinin içində olan və oksigeni ağciyərlərdən bütün orqanlara aparan əsas zülaldır. Hemoqlobin azaldıqda orqanlar daha az oksigen alır, bunun nəticəsində insan özünü halsız hiss edir, tez yorulur, bəzən başgicəllənmə, göz qaralması, ürəkdöyünmə, yüngül gərginlikdə təngnəfəslik, iş qabiliyyətinin azalması, solğunluq kimi əlamətlər meydana çıxa bilər. Həmin əlamətlər bəzən yavaş-yavaş inkişaf etdiyindən insan uzun müddət “mən, sadəcə, yorğunam” deyə düşünə bilər, amma əslində səbəb qanın oksigen daşıma gücünün azalmasıdır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Səhiyyə Nazirliyi Milli Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzinin həkim-hematoloqu Vüqar Şirzadov nazirliyin saytına verdiyi müsahibədə deyib.

O, dəmirin qida ilə qəbulu və “dəmir sorulması” haqqında məlumat verərək deyib: “Dəmirin qida ilə qəbulu o deməkdir ki, insan dəmir tərkibli məhsullar yeyir və dəmir mədə-bağırsaq sisteminə daxil olur. Amma bu, həmin dəmirin mütləq qana keçəcəyi və bədənin onu hemoqlobin sintezi üçün istifadə edəcəyi anlamına gəlmir. “Sorulma” isə bağırsaq divarından dəmirin qana keçməsi, yəni bioloji olaraq istifadəyə yararlı formaya çevrilməsi mərhələsidir. Həmin mərhələ bir sıra amillərdən asılıdır və bəzən normal qidalanmaya baxmayaraq, dəmirin sorulması zəif olduğu üçün yenə də dəmir çatışmazlığı halı baş verir. Dəmirin sorulmasında ilk mühüm məqam onun hansı formada qəbul edilməsidir. Heyvani mənşəli qidalarda olan “heme dəmir”, adətən, daha yaxşı sorulur. Ət, qaraciyər, bəzi dəniz məhsulları bu baxımdan daha effektiv dəmir mənbəyi sayılır. Bitki mənşəli qidalarda olan dəmir isə “non-heme” formadadır və sorulması nisbətən daha çətin olur. Bu, bitki qidalarının dəyərsiz olması demək deyil, sadəcə, dəmir baxımından sorulma mexanizmi daha həssasdır və rasion düzgün qurulmalıdır.

Bəzən orqanizmdə dəmir ehtiyatı mövcud olsa da, iltihab mexanizmləri ilə əlaqədar olaraq həmin dəmir hemoqlobin sintezi üçün əlçatan olmur. Bu zaman dəmir qəbul edilsə də, nəticə zəif ola bilər. Ona görə də dəmirin qəbulu, sorulması və istifadəsi bir-biri ilə əlaqəli üç mərhələdir və hər birində problem yarana bilər. Dəmir defisitini qiymətləndirmək üçün təkcə hemoqlobin deyil, dəmir ehtiyatlarını göstərən laborator parametrlər də əhəmiyyətlidir. Ən çox istifadə olunan göstəricilər ferritin və dəmir mübadiləsi ilə bağlı parametrlərdir. Həmin göstəricilər həkimə sorulma problemi, ehtiyatın azalması, iltihab fonunda “dəmirin bağlanması” kimi vəziyyətlər arasında fərq qoymağa kömək edir.

Həkim-hematoloq daha sonra deyib: “Xroniki xəstəliklər və uzunmüddətli iltihab prosesləri anemiyanın çox yayılmış səbəblərindəndir. Həmin vəziyyət çox vaxt “xroniki xəstəlik anemiyası” və ya “iltihab anemiyası” adlandırılır. Burada orqanizm iltihab vəziyyətində olanda müdafiə sistemi aktivləşir və bəzi biokimyəvi mexanizmlər dəyişir. İltihab zamanı “hepcidin” adlı tənzimləyici maddə artır və hepcidin dəmirin bağırsaqdan sorulmasını azaldır, eyni zamanda, dəmirin ehtiyat anbarlarından qana çıxmasını məhdudlaşdırır. Beləliklə, bədəndə dəmir ola-ola “kilidlənmiş” kimi qalır və hemoqlobin hazırlanması üçün kifayət qədər əlçatan olmur. Bu, infeksiyalara qarşı müdafiə mexanizmi kimi də izah olunur, çünki bir çox mikroorqanizmlər dəmirdən istifadə edir; orqanizm iltihab zamanı dəmiri qanda “azaldaraq” mikrobların əlçatanlığını da məhdudlaşdırmağa çalışır. Amma nəticədə pasiyent üçün anemiya yaranır. Burada həkimin klinik mənzərəni, digər analizləri və iltihab göstəricilərini birlikdə dəyərləndirməsi vacibdir. Müalicə baxımından da fərq yaranır. Xroniki xəstəlik anemiyasında təkcə dəmir qəbul etmək hər zaman istənilən nəticəni verməyə bilər, çünki problem sadəcə “dəmirin azlığı” deyil, dəmirin istifadəsinin bloklanmasıdır. Əsas hədəf iltihab yaradan xəstəliyi nəzarətə almaqdır. İltihab azaldıqca hepcidin mexanizmi normallaşa və dəmir yenidən istifadə oluna bilər. Bəzən bu anemiya ilə yanaşı eyni zamanda həqiqi dəmir defisiti də ola bilər. Xüsusilə uzunmüddətli xəstəliklərdə iştahasızlıq, qidalanmanın zəifləməsi, gizli qanitirmə kimi əlavə faktorlar qoşula bilər. Buna görə bu tip anemiyalar “bir səbəblidir” kimi deyil, çoxfaktorlu yanaşma ilə dəyərləndirilməlidir”.

Vüqar Şirzadovun dediyinə görə, uşaqlarda anemiya çox vaxt incə əlamətlərlə başlayır və bəzən valideynlər bunu “uşaq zəifdir, iştahası yoxdur, böyüyəndə düzələr” kimi qiymətləndirirlər: “Halbuki uşaqlıq dövrü sürətli böyümə və inkişaf dövrü olduğundan dəmir, vitaminlər və ümumi qidalanma balansı çox əhəmiyyətlidir. Anemiya uşağın həm fiziki inkişafına, həm də zehni fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Uşaqlarda anemiyanın ən çox rast gəlinən əlamətlərindən biri solğunluqdur, amma solğunluq hər zaman açıq görünməyə də bilər. Tez yorulma, oynayanda tez təngnəfəs qalma, enerjisizlik, diqqətin dağılması, əsəbilik, yuxuya meylin artması kimi şikayətlər ön plana çıxa bilər. Məktəbyaşlı uşaqlarda dərsə konsentrasiyanın azalması, yaddaş və öyrənmə sürətinin zəifləməsi, performansın aşağı düşməsi kimi problemlər yarana bilər. Bəzən baş ağrısı, başgicəllənmə və ürəkdöyünmə kimi şikayətlər də olur”.

Yaşlılarda anemiya ilə əlaqədar həkim bunları bildirib: “Yaşlılarda anemiya daha diqqətli yanaşma tələb edir, çünki həm orqanizmin kompensasiya ehtiyatları azalır, həm də anemiyanın səbəbləri bəzən daha ciddi xəstəliklərlə əlaqəli ola bilir. Yaşlılarda ürək-damar sistemi və tənəffüs sistemi oksigen çatışmazlığını kompensasiya etməkdə daha çətinlik çəkir. Nəticədə anemiya fonunda təngnəfəslik, sinə sıxılması, ürəkdə yüklənmə, zəiflik, yuxululuq, gündəlik fəaliyyətin məhdudlaşması daha tez ortaya çıxa bilər. Anemiya yaşlılarda tarazlığın pozulmasına, yıxılma riskinin artmasına, əzələ gücünün azalmasına, bəzən də diqqət və yaddaş problemlərinin dərinləşməsinə təsir göstərə bilər. Bu, həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə aşağı sala bilər. Yaşlılarda anemiyanın təhlükəli olmasının başqa bir tərəfi də ondan ibarətdir ki, anemiya bəzən ümumi zəifliyin əsas səbəbi kimi qiymətləndirilsə də, əslində o, daha ciddi bir xəstəliyin ilk əlaməti ola bilər. Məsələn, uzun sürən iştahasızlıq, arıqlama, gecələr tərləmə, səbəbsiz yorğunluğun artması, təkrarlanan infeksiyalar, dəridə göyərmələr kimi əlamətlər anemiya ilə yanaşı olarsa, həkim daha geniş yanaşma ilə araşdırma aparmalıdır”.

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Sabahın hava proqnozu açıqlanıb

ABŞ-də aqrar təhsil və elmi-tədqiqat sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub

P-TEC-in nazirlər görüşündə Cənubi Qafqazda həyata keçirilən strateji enerji layihələrindən danışılıb

İtkinlərin taleyinə aydınlıq gətirilməsi sülhə sadiqliyin ən inandırıcı göstəricilərindən biri olmalıdır - ŞƏRH

“Sabahın alimləri”nin elmi tədqiqatı COP31 çərçivəsində təqdim edilib

® Gəncə avtomobil zavodu “Regional Expo Gəncə 2026” sərgisində iştirak edir

Məhkəmə-Hüquq Şurasının növbəti iclası keçirilib

Azərbaycan dünyanın ən böyük nağıl festivalında təmsil olunub

İrəvanın humanitar dialoq çağırışları itkin azərbaycanlıların taleyinə aydınlıq gətirməlidir – ŞƏRH

Professor: Ermənistanın itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinə aydınlıq gətirməməsi etimadın yaranmasına mane olur

Əziz Əliyevin 130 illik yubileyi Qubada qeyd edilib

Bu saata olan əsas xəbərlər

Politoloq: Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur

Azərbaycan parataekvondoçusu dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır

Naxçıvanda genişmiqyaslı ağacəkmə aksiyası - 13 min ting əkilib

Vyetnam Prezidenti: Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik

Ümumdünya Ərzaq Proqramı qlobal aclıq təhlükəsi fonunda gələn il 91 milyon insana yardım edəcək

Azərbaycan Ordusunda daşqaldırma üzrə birincilik keçirilib

İspaniyada ilk dəfə azərbaycanşünaslıq üzrə magistratura proqramına başlanılıb

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub YENİLƏNİB

Fövqəladə Hallar Nazirliyi çoxmərtəbəli yaşayış binalarında şərti yanğın təlimi keçirib VİDEO

Fövqəladə Hallar Nazirliyi çoxmərtəbəli yaşayış binalarında şərti yanğın təlimi keçirib VİDEO

“Vasa” gəmisi: dənizin dərinliklərindən muzeyə VİDEO

“Vasa” gəmisi: dənizin dərinliklərindən muzeyə VİDEO

Arxeoloji qazıntılar Azərbaycanın şəhər mədəniyyətinin tarixinin dərindən öyrənilməsinə imkan yaradır

Göygöldə Dövlət Proqramının icra vəziyyəti araşdırılıb

Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi səfərə hazırlaşan sürücülərə müraciət edib

Azərbaycan nümayəndə heyəti Yeni Dehlidə keçirilən forumda iştirak edir

DİN: Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 64 nəfər saxlanılıb

Qusarda kənd təsərrüfatı sahəsinə 78 milyon 370 min manat investisiya qoyuluşu nəzərdə tutulur

YAP Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi inkişaf siyasətinin fəal iştirakçısıdır - ŞƏRH

Vyetnam xalqının müstəmləkəçiliyə və işğala qarşı mübarizəsini əks etdirən Hərb Tarixi Muzeyi VİDEO

Vyetnam xalqının müstəmləkəçiliyə və işğala qarşı mübarizəsini əks etdirən Hərb Tarixi Muzeyi VİDEO

NATO-nun nümayəndə heyəti Müdafiə Nazirliyində olub

Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılmasından 34 il ötür

Kimi Antonelli Las-Veqas Qran-Prisinin təsnifat mərhələsinin qalibi olub

21 Noyabr – Ümumdünya Salamlaşma Günüdür

FTB məlumat bazasına edilən haker hücumunu araşdırır

Əraqçi: ABŞ İranla sülh razılaşması bağlamaq niyyətini açıq bəyan etməlidir

Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub

Gürcü politoloq: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması sülh prosesinin mühüm tərkib hissəsidir

“The Times”: Britaniyanın Baş naziri ölkənin Aİ-yə qayıtmasını istəyir

Peruda güclü zəlzələ baş verib

Hörmüz boğazında son bir həftə ərzində altı tankerə hücum edilib

Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub VİDEO

Əraqçi: İran zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarmaq niyyətində deyil

Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

Gürcüstanın Prezidenti Zati-aliləri cənab Mixeil Kavelaşviliyə

“Qızıl top”un qalibi Harri Keyn Bundesliqa matçında zədələnib

Tramp “Nvidia”nın keçmiş rəhbərinin vəzifəsinə qaytarılmasını istəyir

Polşada ABŞ hərbi bazasının yerləşdirilməsi ilə bağlı qərar dekabrın əvvəlində verilə bilər

Tramp: Rusiya, ABŞ və Çin nüvə arsenallarını azaltmalıdırlar

Almaniyada gənclərin etiraz aksiyalarında 87 minə yaxın insan iştirak edib

Vitkoff və Kuşner Berlində Qətərin Baş naziri ilə İran məsələsini müzakirə ediblər

Fransa Senatı polisin odlu silah tətbiqi ilə bağlı qanun layihəsini təsdiqləyib

Filippin paytaxtında Orta Dəhlizin perspektivlərindən danışılıb

Ağdam Şəhəri Günü silsilə tədbirlərlə qeyd olunub

Murat Kurum: İqlim danışıqlarında dünyanın və gələcək nəsillərin mənafeyi nəzərə alınmalıdır

Fransada növbəti etiraz aksiyalarına 70 min polis və jandarm səfərbər olunacaq

Rusiya hərbi attaşesi Danimarkadan çıxarılır

Qazaxda V İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib

Azərbaycan rəqəmsal hökumət reytinqində 36 pillə irəliləyib VİDEO

Azərbaycan rəqəmsal hökumət reytinqində 36 pillə irəliləyib VİDEO

Premyer Liqa: "Sabah" səfərdə "Sumqayıt"ı darmadağın edib

Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə keçirilən tədbirlər möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb VİDEO

Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə keçirilən tədbirlər möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb VİDEO

Bakıda Koreya Respublikasının Dövlətçilik və Silahlı Qüvvələr günləri qeyd edilib

Şuşadan Meksikaya uzanan yaddaş: Vətən sevgisi nifrət deyil, sülh çağırışıdır

Lənkəranda şəhid Vüsal Kazımovun xatirəsinə boks yarışı təşkil olunub

11 ölkədən tarixi ekoloji öhdəlik: Yer Kürəsi Günündə 1 milyarddan çox ağac əkiləcək

Hərbi təhsil müəssisələrinin müəllimləri üçün NATO proqramı üzrə təlim başa çatıb

Ermənistanın itkin düşmüş şəxslər üzrə razılaşmaların icrasından yayınması nəyə xidmət edir? TƏHLİL

Avropanın təhlükəsizliyi üçün birgə addım: Fransa və İsveçdən hava təlimi

Höteborq Universitetinin dosenti: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyən edilməsi beynəlxalq humanitar hüququn tələbidir

Bu saata olan əsas xəbərlər

Ağdam Şəhər Günü konsert proqramı ilə qeyd olunub

Bakı metrosunun Qırmızı xəttində qatarların hərəkəti normal rejimə qaytarılıb

Lerikdə fermer təsərrüfatları genişlənir: müasir texnologiyalar və yeni istehsal imkanları

İtkin azərbaycanlıların aqibəti: Ermənistan nəyi ört-basdır edir? VİDEO

İtkin azərbaycanlıların aqibəti: Ermənistan nəyi ört-basdır edir? VİDEO

Adi şüşə qablar necə sənət əsərinə çevrilir?

Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə hərbçilərinin iştirakı ilə keçirilən “Eternity-2026” təlimi başa çatıb

Böyük Britaniya və Aİ arasında yeni razılaşma əldə olunub

Azərbaycan-Vyetnam strateji tərəfdaşlığı: İqtisadi əməkdaşlığın yeni perspektivləri VİDEO

Azərbaycan-Vyetnam strateji tərəfdaşlığı: İqtisadi əməkdaşlığın yeni perspektivləri VİDEO

İtkinlərin taleyi ətrafında “humanitar dialoq” - Ermənistanın ikili mövqeyi

Azərbaycanın hüdudlarından kənarda terror təşkilatının fəaliyyətində iştirak edən şəxslər həbs edilib

Şahzadə Harri övladlarının Böyük Britaniyadakı yeni həyatından danışıb

“Azərişıq” sədri Gəncədə vətəndaşlarla görüşüb

Bilal Dündar: Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanları ölkənin beynəlxalq siyasi çəkisini artırır

® PAŞA Holding COP-da niyə iştirak edir?

Qazaxıstan yazıçısı: Hər bir ailə Qarabağda itkin düşmüş yaxınlarının taleyindən xəbər almaq hüququna malikdir

“Parla” proqramına bu il 2020 müraciət daxil olub

Orta Dəhliz Vyetnam üçün Avropa ilə ticarətin genişləndirilməsi istiqamətində yeni imkanlar açır - ŞƏRH

Baş direktorun müavini: Ermənistan itkin düşmüş azərbaycanlıların axtarışı üzrə vədlərdən əməli addımlara keçməlidir

Ekspert: Azərbaycanın qlobal rəqəmsal xidmət arxitekturası liderlər səviyyəsində qurulub

Azərbaycan parataekvondoçusu: Dünya çempionu olmaq çox qürurverici hissdir

Türk dillərində astronomiya təhsilinə həsr olunmuş beynəlxalq sessiya

Masallıda aqrar sahənin inkişafı üçün yeni layihələr reallaşdırılır

“ŞƏT: Azərbaycanın iştirakı və əldə edə biləcəyi faydalar” adlı yeni hesabat dərc olunub

Azərbaycan və Belarus hərbçiləri rabitə sahəsində təcrübə mübadiləsi aparıblar

Parlamentin komitə iclasında 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil olan sənədlər ikinci oxunuşda plenara tövsiyə edilib

Məcnun Məmmədov Culfada vətəndaşların müraciətlərini dinləyəcək

Fəxrəddin Hacıbəyli: Elə duyğular var ki, onları sözlə ifadə etmək çox çətin olur VİDEO

Fəxrəddin Hacıbəyli: Elə duyğular var ki, onları sözlə ifadə etmək çox çətin olur VİDEO

Taksi sürücüsü olmaq istəyənlərin nəzərinə: imtahana qeydiyyat başlanıb

Yoldaşlıq oyunu: Azərbaycanın U-20 millisi İraqa qalib gəlib